Hiru disko Liverpooleko

Aurreko batean 1980ko hamarkada amaierako Manchesterreko taldeez aritu nintzen, eta onartu behar da hiri horrek leku berezi bat okupatzen duela pop musikaren mitologian, Joy Division, Smiths eta abarren garaietatik gutxienez. Urte bertsuetan (hirurogaita hamarren amaiera, laurogeien hasiera) mugimendu interesgarriak izan ziren handik ez horren urrun, Liverpool portu-hirian, zeinak gabe nekez uler baitaiteke pop musikaren une berezi hura. Baina Liverpoolek, Manchesterrek ez bezala, handicap handia zeukan (eta dauka): The Beatlesen hiria da, eta horrek ezinbestez eklipsatzen du hiri horretako musikaren arloan gerta daitekeen beste edozer. Hiru disko hauek nolabaiteko eppur si muove bat osatu nahiko lukete, alde horretatik…

The Teardrop Explodes, Kilimanjaro, Fontana, 1980.

The Teardrop Explodes (literalki “Malkoak eztanda egiten du”) talde bitxia zen, Julian Cope kantari haluzinatuaren badaezpadako lidergopean jaio eta berehala hil zena. Musikaren historiek diotenez, Crucial Three taldetik zetorren Cope, ezer grabatzera iritsi ez baina oso inportantea izan bide zena, bertan juntatu zirelako, antza, Liverpooleko hiru artista erabakigarri: Cope bera, Ian McCulloch bunnyman-a, eta Pete Wylie (gero Wah!-n); istorioak, zer esanik ez, apokrifo izatearen itxura guztiak dauzka (arrasto ilun eta zalantzagarri bakarra kanta bat da, “Read It In Books”, Copek eta McCullochek sinatua, hala Teardrop Explodesek disko honetan nola Echo & The Bunnymenek haien lehenengoan grabatu zutena). Edonola ere, bere hurrengo proiektuan bi disko bitxi eta ia perfektu argitaratzera iritsi zen Cope, eta hau izan zen lehenengoa, garaiko klasiko underground bat. Cope krautrockaren eta psikodeliaren jarraitzaile sutsua zen, baina garai afterpunk eta new-wavezale haietan hori nahiko gaizki ikusia zegoenez, pop beztidura nahiko eszentrikoez apaindu behar izan zituzten beren abestiak: sintetizadore saltokariez, aire zinematikoko tronpetez, gitarra-kolpe zehatzez; entzun, adibidez, “Treason”, edo “Reward” singlea (niri dantza egiteko gogoa sartzen zait lehenengo konpasak entzun ahala). Baina, funtsean, izenburutik hasita (zer pintatzen du Afrikako tontorrik garaiena hemen?), disko psikodeliko bat dugu hau: letra absurdoak, doinu bihurriak, arrarotasun orokor bat, drogarik gabe drogatzeko gonbitea. Hitz batean: jeniala.

Echo & The Bunnymen, Heaven Up Here, Korova, 1981.

Aitor dut: talde hau nire debilidadeetako bat da, eta erlijio bat balitz, sinesle ez ezik praktikantea ere izango nintzateke. Egiazki, haietaz barre egiteko elementu guztiak biltzen zituzten “untxitxo-gizonek”: lana serioegi hartzen zuten (“artistak” omen ziren), beren letrek angst gaindiezin bat islatzen zuten, Ian McCulloch kantariak garaiko konborik onena zirela aldarrikatzen zuen (harrokeria britainiar horrekin eta autoironiarik batere gabe), eta azaletako argazki “esanguratsuetan” taldekideak beti agertzen ziren bakoitza zeruertzaren alde ezberdinera begiratzen. Baina halere, edo horregatik, miresten ditut: beren doinuek hasieratik konkistatu ninduten. Heaven Up Here haien bigarren diskoa izan zen, eta gehienetan ez da azaltzen talde honen gomendatuenen zerrendan (ezta nireetan ere: Biodiskografiak nire liburuan eta Kafe aleak bilduma kolektiboan Ocean Rain entzutetsu eta erromantikoideagoa aukeratu nuen), baina debozio berezia diot, uniformeena delako agian, eta (hori seguru) baita erosi nien aurrenekoa ere. LP iluna da, melankolikoa, garai hartan ekoiztu zituzten gehienak bezala, baina (batzuek hala egiten duten arren) nik ez dut sekula lotu eszena siniestroarekin. Beste indar mota bat dario: entzun diskoari izenburua ematen dion kanta, edo ertz askotako “With A Hip”, edo “All I Want” emozionantea. Are kanta “lasaienetan” badago tentsio bat, gotikotasunetik urrun dagoena: sartu “A Promise” edo “All My Colours” zure mp3an, eta esango didazu. Tira, sartu disko osoa, ze demontre.

The Pale Fountains, Pacific Street, Virgin, 1984.

Hau izango da, akaso, ohar hauek irakurtzen dutenentzako diskorik ezezagunena, aukeratutako hiruren artean. Liverpooleko nolabaiteko The Smiths bihurtzeko bidean egon ziren The Pale Fountains (urte berekoak dira bien lehenengo LPak), eta, izan ere, Virgin etxeak ordura arteko diru-kopururik handiena gastatu omen zuen taldea kontratatzeko, diskorik grabatu gabe zeudenean oraindik. Negozioa bluff bat izan zen: editatu zituzten bi LPen salmenta eskasek ez zuten inbertitutakoa konpentsatu, eta taldea desegin zen (askoz ere suerte handiagoa izan ez duen Shack osatzeko gero). Disko honen ezaugarririk behinena, ziurrenik, aniztasuna da: batzuetan laurogeiko hamarkadaren bigarren erdialdean nagusituko zen pop gitarreroaren aurrekariak entzun daitezke bertan (“Reach”, “You’ll Start A War”), oihartzun jazzistikoak, tropikalistak edota bossanoveroak (“Something On My Mind”, “Beyond Fridays Field”), sintetizadoreak eta haizeak kurioski gurutzatzen dituzten baladak (“Unless”: zenbat gustatzen zitzaidan hasiera leun hura, eta ondorengo crecendoa, zeinetan denetik pilatzen baitzen, technopopetik doinu zinematikoetaraino)… Nahaste-borraste bat, alegia. Eta nago gaur egun atera izan balitz askoz ere harrera beroagoa izango lukeela haien “quiet pop”-ak. Baina orduan, badakizue, “tribuarekiko” koherentzia askoz ere gehiago baloratzen zen, musika kontuetan (zein bestelakoetan), eta ez zuen arrakastarik izan. Tamalez.

 

[Testu honen lehen bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2009ko abuztuan]

Advertisements

One thought on “Hiru disko Liverpooleko

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s