Postpunk-eko hiru (lau) disko

[Badira hilabete batzuk ez dudala berreskuratzen nire “Hiru disko” saileko alerik. Kasu honetan tokatzen zena postpunk delakoaren diskoez idatzitakoa zen, eta irudipena daukat, aurrekoak ez bezala, zaharkituago geratu zaidala hau, hain zuzen ere –orduan– nahiko garaikidea zen joera bati buruz aritu nintzelako. Saiatu naiz igaro diren zazpi urteren zanga gainditzen, besteak beste laugarren disko bat gehituz, baina ez dut uste lortu dudan…].

Revivala da rock musikak mugimendu “berriak” sortzeko erabiltzen duen metodo nagusia, egun; agian ez zaio besterik geratzen, agorpen fasean dagoela erakutsiko lukeen zerbait. Zer esanik ez, badago joera hori mesprezatzen duenik, baina nik maite dut. Besteak beste denboraren igarotzea mantsotzen duelako, nolabait, betiereko itzulera baten sentsazioa eraginez, eta hori, sinets iezadazue, gero eta garrantzitsuagoa da adin batetik aurrera. 2000. hamarkadako bigarren erdialdeko postpunka, alde horretatik, 70ko hamarkadaren amaiera eta 80aren hasierako afterpunkaren eguneraketa da (batzuek izendapen bera erabiltzen dute bi uneetarako, baina nik nahiago dut hala desberdintzea), hots, Joy Division, Siouxsie, Gang of Four, Killing Joke, PIL, The Chameleons eta enparauen soinuena alegia.

bloc party silent alarm bilaketarekin bat datozen irudiak

Bloc Party, Silent Alarm, Wichita 2005.

Punkaren, elektronikaren, krautrockaren eta funkaren gurutzaketa gertagaitz hura fagotizatzen hasi zirenetako batzuk izan ziren Bloc Partyko kideak; badago zaku horretan Franz Ferdinand, Maxïmo Park edo Killers bezalako taldeak sartu nahi izan duenik ere, baina horien guztien izpiritua popero eta argiegia egia da, nire ustez, postpunkarekin lotzeko; 2010ko hamarraldian zehar talde horiek izan zuten bilakaerak nire garai bateko iritzia konfirmatu baino ez zuen egin. Bloc Party britainiarrak beste kontu bat zirela iruditzen zitzaidan orduan, eta haien lehenengo disko honek ederki laburbiltzen zituen genero berreskuratuaren ezaugarriak: gitarra zorrotzak, doinu (batzuetan) dantzagarriak (iluntasun itogarri batekin nahastuak), Kele Okereke kantariaren ahots berezia, eta angustia nerabe-metropolitarra letretan; “Banquet”-en abesten duten bezala, “Why’d you feel so underrated? /Why’d you feel so negated? / Turning away from the light /Becoming adult / Turning into myself / I wanted to bite not destroy”. Debut disko bezala ez dauka parerik (2005 urteetako onenen zerrenden gailurrean agertu zen), eta, izan ere, Bloc Party azken urteetako hypei leporatu zaien irregulartasunaren eredu litzateke: aurreneko disko distirant bat, hurrengoek berdindu ezin izan dutena. Eta hala da: A Weekend In The City (2007) eta Intimacyk (2008), gaizki ez dauden arren, ez dute honen urgentzia zehatza. Hurrengoek, eta Okerekek bakarka atera dituenek, erabateko dekadentzia berretsi dute, eta nolabaiteko one hit wonder bezala utzi du disko hau. Lastima.

radio 4 enemies like this bilaketarekin bat datozen irudiak

Radio 4, Enemies Like This, Astralwerks 2006.

Radio 4 brooklyndarren kasua pixka bat ezberdina da, alde horretatik: haien lehenengo diskoa, The New Song & Dance (2000), nekez lotu daiteke postpunkarekin (goizegi zen), eta new wave doinuen birziklapena zen gehiago; hurrengoarekin (eta DFA faktoriaren laguntzaz) ipini ziren estilo “berriaren” arrastoan (Gotham!, 2002), eta, izan ere, horixe izaten da adituek aukeratu ohi dutena Radio 4-en dance-punk delakoaren bikaintasuna azpimarratzeko. Ni, badakizue, arrarotxoa naiz eta haien azkeneko erreferentzia ekarriko dut hizpidera, Enemies Like This, izarretako bat nire iPodean, erregalatu zidaten zorioneko egunetik kasik. Dantzagarritasuna eta perkusioen zehaztasuna azpimarratuko nituzke nik kanta itsasgarri hauen ezaugarri nagusitzat. Batzuek The Clashekin konparatu dituzte, baina salbuespen bat edo besterekin (“Ascension Street”-eko oihartzun jamaikarrak, adibidez), zer ikusi gutxi dute (musikalki) britainiarrekin; ziurrenik haien letra batzuen kutsu ezkerzaleagatik egin da konparazioa. Bertan ageri ohi den analisi politikorako gaitasuna, zer esanik ez, The Clashena bezain azalekoa da, baina, dena den, gustua ematen du disko bat hastea “I was a prisoner in a factory / I can keep nothing for myself” deiadarrarekin. Dantza bai, borroka ere bai! [2017ko eguneraketarako oharra: disko hau izan zen Radio 4-k grabatu zuen azkena, urte batzuk geroago desagertu baitziren. Ikusten denez, sekulako bista daukat iraungo duten taldeen aldeko publizitatea egiteko…].

"we are standard" 2008 bilaketarekin bat datozen irudiak

We Are Standard, We Are Standard, Mushroom Pillow 2008.

Zalantza batek hartu ninduen, jatorrizko artikulua idaztean, azken(aurr)eko disko honekin: Deloreanen bat, ala We Are Standarden bat? Bi arrazoik bultzatu ninduten, orduan, bilbotarren alde egitera: baga, Deloreanen gero eta deriba poperoagoak (maite dudana, baina postpunketik urruntzen duena), eta, biga, zuzenekoetan talde bakoitzak duen jarrerak: Deloreanen kantariaren hieratismoak mesede gutxi egiten die haien kontzertu teknikoki bikainei; We Are Standard ez dira agian horren perfektuak, baina gehiago transmititzen dute, eta hori inportantea da ikur gisa dantzagarritasuna duen talde batentzat (bueno, agian suerte txarra izan dut Deloreanekin, pentsatu nahi dut, eta egun txar pare batean harrapatu ditut, auskalo). Edozein modutan, iruditzen zitzaidan orduan, bigarren disko honetan jauzia eman zuten We Are Standard-ekoek aurrenekoarekin alderatuta (3000 V-40000 W, 2007; orduan Standard ziren soilik, baina izena aldatu behar izan zuten Portlandeko talde batekiko nahasketak saihesteko). Ez dakit Gang of Four-eko Andy Gillen produkzioagatik izango den, erabiltzen dituzten bi bateriengatik, edo abesti guztiak zeharkatzen dituen erritmo kutsakorrengatik, kontua da disko biribil eta jostaria atera zitzaiela, ingelesezko letra hutsal samarrekin (baina oso korugarriak) eta hutsegite bakar batekin: Laboaren “Gure bazterrak”-en haien bertsioa sartu ez izana bonus track gisa. Edonola ere: harrikoa egiteko nire soinu-banda nagusia, artikulua idatzi nuen garaian [orduz geroztik taldeak hirugarren aldiz aldatu du izena –orain WAS dira, auskalo zergatik– eta, Deloreanen urratsak jarraituz, dance-poperako bidea urratu dute, Madchester inguruan geldialditxo bat egin ondoren; Deloreanekiko nolabaiteko mimetismo hori kontuan hartuta, galdetzea dago ea beste “Simple Minds sindrome”  baten aurrean ote gauden, U2ren pausoen atzetik baitzebiltzan eskoziarrak garai batean, galbiderantz noski…].

belako eurie bilaketarekin bat datozen irudiak

Belako, Eurie, Gaua 2013.

Edonola ere, artikulu hau gaur egun idatzi izan banu, agian ez nukeen We Are Standard-en diskoa sartuko, hirugarren gisa, Belakoren bat baizik. Ze agian 2000ko hamarraldian postpunkaren kontuarekin hasi ziren talde gehienek “nagusi” egin eta abandonatu dute joera hori, honez gero, baina argi dagoena da revival hura gelditzeko etorri zela, etengabe sortzen baitira ildo horretako taldeak, munduko txoko guztietan eta, jakina, baita gurean ere. Azken aldi honetako sorpresarik ederrena, dudarik gabe, Belako bizkaitarrena izan da. Urteetan ikusi dudan zuzeneko indartsuenaren jabe, gurasoen diskotekatik (imajinatzen dut) ondo liseritutako eragin-sortarekin, dantzarako doinuen eta joera punk-agoaren dosifikazio zehatzarekin, arrakasta dezente lortu dute Euskal Herritik kanpo ere, oso bizkor gainera (ingelesez kantatzeak lagunduko zien, Deloreani eta WASi bezala; ematen du, Berri Txarrakek bezala, hori berau euskaraz lortzeko luzeago eta konstanteago aritu behar dela). Hori gutxi balitz, nire eta gure alaba nagusiaren gustu musikalak gurutzatzen diren puntu bakarrenetako bat bihurtu dira, preziorik ez daukana ni bezalako aita zaharruno eta (patetikoki) guayarentzat. Zalantza izan dut lehenengo diskoaren (Eurie maketeroagoaren) edo Hamen leundu, arrakastatsu eta perfektuagoaren (2016) artean, baina azkenean aurrenekoaren gordintasunarekin geratu naiz, oso ondo ezkontzen delako postpunkaren izpirituarekin (halakorik balego), eta, gainera, “Sea of Confusion”, “Southern Sea (Beautiful World)Cureskoa,  eta “Stop Contradictions” bezalako luzokertzarrak dituelako. Tira, aurreko bandekin bezain suerte ona badut, gomendio hau Belakoren dekadentziaren ataria izango litzateke, baina hurrengo diskoa aurrerapenezko kanta bezain ona bada (“Render Me Numb”), ez dago kuidadorik.

[Testu honen lehen bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2010eko otsailean]

Advertisements

Hiru disko bakar(ti)

[Aspaldi ez nuela “Hiru disko” saileko testu bat berreskuratzen, eta uste dut badela ordua. Ea zer deritzozuen.]

Talde batzuek disko bakar bat grabatzen dute, eta gero, besterik gabe, desagertu egiten dira. Haien bizitza laburra izan daiteke –eta hori da gehienetan gertatzen zaiena, taldea desegiten dela diskoa grabatu eta handik ez gehiegira–, baina batzuetan luzeago irauten dute, eta, hala ere, obra bakar bat utzi ondare gisa; hori izango zen, oraingoz behintzat, The La’s taldearen kasua: Lee Mavers liderraren perfekzionismorako joera obsesiboa da, antza, bigarren albumik sekula grabatu ez izanaren arrazoia. Baina disko hartaz aritu nintzenez Biodiskografiak liburuan, beste hiru kasu agian arruntagoez idatziko dut gaurkoan.

blind faith bilaketarekin bat datozen irudiak

Blind Faith, Blind Faith, Polydor 1969.

Blind Faith 60etako amaierako rock musikaren bertuteen eta bizioen laburpentzat har daiteke, eta disko “bakarren” azpiespezie jakin baten eredutzat: supertaldeen disko bakarrarena. Nahiz eta agian supertalde baino, supersupertalde izendatu beharko genukeen Blind Faith, edo agian supertalde ber bi bezala, haren partaide gehienak beste musika talde batzuetatik ez ezik, supertaldeetatik zetozelako orobat:  Eric Clapton gitarrista eta Ginger Baker bateria jolea Cream-etik, Steve Winwood kantari eta teklista Traffic-etik, eta “superrik” gabeko talde normal batetik iritsitako bakarra Rick Grech zen, baxu jolea, Family progresiboan ibilia zena. Lehenengo entseguak egiten ari zirela taldearen inguruko igurikipenek eztanda egin zuten (Cream, desagertu berriak, izarrak ziren, eta Winwood gazteak ere prestigioa zeukan), eta kaleratu aurretik bihurtu zen albuma arrakastatsu, Clapton molestatu zuen zerbait, ez baitzuen uste haien lan hasi berria horren bikaina zenik; laster desegin zen taldea, beraz, disko hau lekuko bakartzat utziz. Baina ondo dago diskoa: intentsoa da, blues eta soul dosi justuak ditu (astun jarri gabe alegia), ukitu folkie eta progresibo batzuk,  eta, jakina, 15 minutuko abesti bat, orduan ezinbestekoa, bateria-solo jurasiko eta guzti.

theatre of hate bilaketarekin bat datozen irudiak

Theatre of Hate, Westworld, Burning Rome 1982.

Orduan afterpunk deitzen zen eszena horren partaide apalak ziren, eta ziurrenik ez genuen haien berririk izango baldin eta publizitatu izan ez balitz disko honen produktorea Mick Jones zela, The Clashekoa… eta The Clashek garai hartan ukitzen zuena, lagunak, eztabaidaezina zen. Ez genuen espero zitekeena aurkitu, agian: soinua ilunagoa zen (“63” eta “Freaks”-ek doinu punk konbentzionalagoa izan arren); Kirk Brandon liderraren ahots oihukaria masak harengatzen ari zela zirudien; letrak, ordea, ez ziren horren ulerterrazak, eta musika ez zen lehenengo aldian sartzen, London Calling bezala. Baina, ai ene, hortxe zegoen “Do You Believe in the Westworld?” zinematikoa, abilki kokatua diskoaren hasieran, eta horrek behin eta berriro eramaten gintuen LPa jartzera eta, ondorioz, osorik entzutera (A aldea bederen). Diskoak merezi du kanta horregatik bakarrik, 80ko hamarkadako onenetarikoa (benetan) (bide batez, erabili al dute jadanik telesailean? Galdetzen dut, oraindik ez dut ikusi eta). Baina, zorionez, beste guztia gozagarria da oso. Pena: Brandonek taldea desegin eta Spear of Destiny epiko(ago)ak eratu zituen, laurogeiko hamarkadako dekadentismorako joeraren isla bezala agian. Azken urteotan, nostalgia ochenteroa zer den, hiruzpalau aldiz bildu du berriro Theatre of Hate, eta are disko pare bat atera ere, antzinako materiala eta “berria” nahastuz. Baina horregatik ez dio “bakarra” izateari utzi Westworld honek.

onddo errepideak bilaketarekin bat datozen irudiak

Onddo, Errepideak ez ditut maite, Gaztelupeko Hotsak 2001.

Fermin Etxegoieni aurka egiteko gogoa sartu zitzaidan, disko hau gogoan, poparen eta euskararen arteko kontraesan errotikoaz idatzi zuenean: Onddorena, pentsatu nuen, horixe bai euskarazko disko pop perfektua… baina, azkenean, arrazoia eman beharko nion Etxegoieni, diskoaren eta taldearen arrakasta ezak haren hipotesia konfirmatzen baitzuen guztiz, garai batean behintzat. Horren lekuko zuzena izan nintzen UEUko ikastaro vintage horietako batean, Larraonako ikastetxean: Onddok kontzertu itzela eman zuen egoitzako tabernaren erdian… etengabe gutxitzen joan zen audientzia aharrausitsu baten aurrean (zeinak bibratuko baitzuen, ordea, eta are korrituko ere, bertan Benito Lertxundi unpluggedek edo Maixa eta Ixiarrek jo izan balute, adibidez); lagun bat eta biok izan ginen saioa emozionatuta jarraitu genuen bakarrak. Zinez diot: besterik grabatu izan ez balu ere, disko honekin partzelatxoa irabazita leukake Joseba Irazoki kantariak Poparen Zeruan. Kantak bezain letra sinple, zuzen eta eraginkorrak (“Japoniar neska” guztien gainetik), bizitasun pixka bat (“Luzaroan zu gabe”), giro sotilak (“Kutsatuta”), soinu akustikoen eta sintetikoen gurutzaketa iradokitzaileak (“Beldurra arnastu”), Madchesterren oihartzun urrunak… Yo La Tengo euskaldunak izan zitezkeen, edo auskalo zer. Baina ez genuen nahi izan.

[Testu honen lehen bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2010eko urtarrilean]

Hiru disko technopopekoak

Kontinentearen parte honetan horrela deitzen zitzaion Irletan synthpop bide zen estiloari, badakizue, sintetizadoreetan eta erritmo elektronikoetan oinarritutako pop musikari, 1970ko hamarraldiaren amaieran eta 80koaren hasieran eztanda zena. Guk, The Clash edo The Jam bezalako talde autentikoagoen jarraitzaile, gorroto genuen technopopa: pijoentzako musika zen (“Yazoo-ren disko baten ertz zorroztuarekin moztuko dizkizugu barrabiletako ileak”, esaten genuen, gazteleraz noski, iraintzeko gogoz genbiltzanean: iragana eta lotsa sinonimo dira, gehienetan). Gauzak zer diren: orain technopopa ez zait hain txarra iruditzen. Zahartzaroaren ahuleziak, autokritika tsunamiarekin bat egiteko oldar eutsiezina, ala musika hura ere gure bizitzen soinu-bandaren zati bihurtu izanaren aitortza? Hirurak, ziurrenik: ba al du axolarik?

Kraftwerk, Trans-Europe Express, Kling Klang, 1977.

Ados: technopopa erdeinatu genezakeen, baina Kraftwerk talde alemanari errespetua genion behintzat, nahiz eta kontuaren “aitak” haiek izan, dudarik gabe. Ez dakit zergatik: agian krautrockaren esperimentalismotik abiatu zirelako, agian morroi langile eta serioegiak ematen zutelako horren friboloa zirudien poparen garai hartako panoraman (kasik poparen nolabaiteko proletario batzuk)… baina kontua da errespetua geniela düsseldorftar haiei. Technopoparen ikuspuntutik agian haien ondorengo albumak “ortodoxoagoak” dira, hots, The Man-Machine (1978) eta Computer World (1981), “dantzagarriagoak” ere bazirenak, baina ni Trans-Europe Express honen hoztasun delikatuarekin geratzen naiz. Azaletik hasita (30 zein 50eko hamarraldikoa izan daitekeen estudioko posatu fotografiko hori), musikaren dotoretasun dekadentera, errepikakortasun neurtuatik pasatuta, guztiak irudikatzen du nolabaiteko Europa ukroniko bat, zeinetan ez baitzen gertatuko II. Mundu Gerrarik edo Gerra Hotzik (“Europe Endless” eta, batez ere, albumari izenburua ematen dion “Trans-Europe Express” kantan, trenbide-fantasia luze eta errepikakorra); ez dira falta, bestalde, ipuin errobotiko eta urdurigarriak (“Showroom Dummies”, “Hall of Mirrors”) edo pasarte lasaiagoak (“Franz Schubert”, “Endless, Endless”). Pentsa: Europaren ideiarekiko atxikimendu minimo bat sentitzen dudan une bakarrenetakoa Kraftwerk entzuten aritzen naizenekoa izaten da…

Orchestral Manoeuvres In The Dark, Architecture & Morality, Virgin, 1981.

Hauek bai gorroto genituela, ordea. Ziurrenik beren singleak omnipresenteak izan zirelako 80 hamarraldi hasierako irratietan, edonor nazkatzeko adina: “Enola Gay”, “Souvenir”, “Maid of Orleans”… Artifizialak, bigunak eta arranditsuak iruditzen zitzaizkigun, errepikapenaren errepikapenaz. Alta, perspektibarekin entzunda, ezin da ukatu melodia perfektuak osatzeko gaitasun itzela zutela Andy McCluskey eta Paul Humphreys liverpooldarrek. Eta gure hutsegitea, akaso, singleek itsututa geratzea izan zela, eta albumak ez lortzea (eta are gutxiago entzutea), bertan eklektizismo bitxi batez jokatzen baitzuen OMDek, komertzialtasuna eta esperimentalismoa nahastuz: ziur nago diskoetxeko exekutibo bati baino gehiagori suizida iruditu zitzaiola LP hau “The New Stone Age” lakarrarekin hastea, “Joan of Arc” edo “She’s Leaving” bezalako gozokiekin baino. Alde horretatik, beren hasierako hiru albumetako edozein da gomendagarri (OMD, 1979koa, ez dagoena Joy Divisionetik horren urrun, bide batez esanda -eta ez bakarrik azalagatik-, edo Organisation, 1980koa), baina bat egiten dut gehiengoaren iritziarekin, eta horren izenburu postmodernoa duen Architecture & Morality honi emango diot nire botoa. Generoaren gailurretako bat, zalantzarik gabe.

Simple Minds, New Gold Dream (81-82-83-84), Virgin, 1982.

Eskoziar hauek lau album eta mini-LP bat zeramatzaten zabu-zabuka, azkenik ituan jo zutenean izenburu luze eta ulergaitzeko disko honekin. Technopoparen ortodoxiaren ikuspuntutik agian homogeneoagoak dira aurrekoetako batzuk, batez ere Real To Real Cacophony (1979) eta Sons and Fascination (1981), nire bigarren faboritoa; hemen gitarra gehiegitxo dago, ordea, erromantiko berriekin lotu zituen zerbait. Baina funtsean technopop album bat jarraitzen du izaten New Gold Dreamek, eta, batik bat, taldeak inoiz grabatu duen onena. Ez dago kanta txar edo erdipurdiko bakar bat ere, eta beraiena baizik ezin zitekeen estilo bat sortu zutela esan genezake; hor daude, kotoiaren frogarako, nire faboritoak: “Someone Somewhere in Summertime”, “Promised You a Miracle” alaia, “Big Sleep” ia roxymusiceroa, “New Gold Dream”, edo “Glittering Prize”. Mantso dantzatzeko disko bat da, oro har, oso atmosferikoa, berriro ere lortuko ez zuten soinu-sakontasunekoa. Ondoren, estadioko epika gitarreroari ekin zioten, eta oraindik eutsi zioten oso-oso mugan dagoen Sparkle In The Rain hala ere elegantearekin (1984). Baina geroztik Estatu Batuak konkistatzen eta U2ren ligan jolasten saiatu ziren, dorpeki, eta, noski, hor ez zeukaten zer eginik batere. Dena den, Bogarti bezala, guri beti geratuko zaigu ez Paris, baina bai bederen “urrezko amets berri” hau.

[Testu honen lehen bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2009ko abenduan]

Hiru bilduma (fonografiko)

Bildumek fama txarra dute bildumatzaileen artean, paradoxikoa badirudi ere: disko-metatzaile on batek jatorrizko lanak ditu maite, hots, artista edo talde baten disko orijinal eta osoak, eta erdeinuz begiratu ohi die “best of” edo “greatest hits” bezalako pieza ahistoriko eta antinaturalei; are handiagoaz, haatik, musikari ezberdinen kantak biltzen dituzten diskoei. Orokorrean, haiei arrazoia emateko joera daukat –tira, solista edo talde batzuen kasuan hobe da bilduma bat edukitzea eta kito, haien diskografiaren segida jasangaitza baino–. Hala ere badaude bilduma batzuk obra oso eta biribilen estatusa lortzen dutenak, legez eta izatez; gutxitan gertatzen da kasualitate hori, baina gertatzen denean, nahitaezko lanak bihur daitezke…

Nuggets, Elektra, 1972.

Disko honen azpitituluak dena esaten du: “Lehenengo Aro Psikodelikoko Jatorrizko Tramankuluak, 1965-1968”. Hurrengo hamarkadaren hasieran osatu zuen Lenny Kayek, geroago Patti Smith Group-eko gitarrista izango zena, eta maitasun adierazpen gisa jaio zen, arkeologia lan goiztiar bat izateaz gain. Maitasun adierazpena, bertan biltzen ziren singleak bildumatzailearen gaztaroko soinu-banda alternatiboa osatzen zutelako, nolabait; eta arkeologia, mundu hura joana zelako jada editatu zen datarako. Hor bildutako taldeez eta abestiez 60ko hamarkadako punka zela esaten zuen  Kayek, baina egun bi kontzeptu erabiliko genituzke bertan dagoen musika definitzeko: “garage” eta “psikodelia pop”. Talde guztiak estatubatuarrak dira, guztiek egiten zuten British Invasion delakoaren eraginpeko musika zikin samarra, eta haietako batek ere ez zuen arrakasta iraunkorrik izan (one hit wonderak dira, kasurik onenean), ezta, batzuetan, LP oso bat grabatu ere: hau singleen bilduma da, batik bat, eta bertan daude The 13th Floor Elevators (guztien artean ezagunenak, ziurrenik), The Seeds, The Electric Prunes, Count Five, The Chocolate Watchband eta 23 talde gehiago. Bi-hiru minutuko kantak, gitarra urragarriak, Farfisa organoak, oinarri-oinarrizko baxuak, ulu nerabeak, “Hey Joe”-ren bertsio faltaezina… zer gehiago eskatu? Jatorrizko edizioa LP bikoitza zen, eta 1990eko hamarraldian, CDaren aroan, lau disko eta hamarnaka kanta gehiago biltzen zituen kaxa bat argitaratu zen izenburu berdinarekin, talde ezaguntxoago batzuekin (Love, Turtles, Paul Revere and The Raiders…), zeinaren lehenengo diskoa Lenny Kayeren hura baitzen: kaxako onena jarraitzen zuen izaten, dena den. 60etako bilduma oro txiki uzten du jatorrizko Nuggets horrek: Snoopyrengatik zin dagizuet.

your secret is safe with us statik bilaketarekin bat datozen irudiak

Your Secret Is Safe With Us, Statik, 1982.

Statik Ingalaterra iparraldeko diskoetxe txiki bat zen. Gutxi iraun zuen: ez zuen Rough Trade edo Factory independenteen zori ona izan, ziurrenik ez zuelako lortu hit gogoangarri bat ere. Baina talde interesgarri mordotxo batek argitaratu zuen bertan: The Chameleons, The Sound, Flesh For Lulu-k… 1977ko “iraultzak” britainiar musikan eragindako ondorio onuragarrien azkeneko adibideak eskaintzen dizkigu Statik-en bilduma honek, hots, hain justu 80ko hamarkadako musika lirdingatsuenak  (Duran Duran eta enparauek) guztia irentsi aurretikoak. Hemen denetik aurki dezakegu, kasu askotan oso modu maketero-sinplean (eta hunkigarrian) grabatutako piezak: after-punk zaurgarria, rock siniestroa, new wave saltokari berantiarra,  techno-pop primitiboa (Dylanen “Subterranean Homesick Blues”en bertsio synth bat eta guzti, Sun Yama ebidenteki ezezagunen eskutik)… Egungo zaleak ezagutuko dituen talde bakarrak aipatu The Chameleons dira (“Here Today”-ren bertsio goiztiar batekin) eta, harrigarriro, Jarvis Cooker hiper-gazte baten Pulp, hamar bat urte geroago lortu zutenak arrakasta, brit-poparen aro betean alegia. Beste guztiak, tamalez, ahanzturaren linboan galdu ziren (bildumaren izenburua profetikoegia izan zen, alafede), haietako batzuek izen benetan orijinalak zituzten arren: The Unamerican, Indians In Moscow… Edonola ere, nire kutunena, zalantzarik gabe, Sepp Maier’s Gloves da (orduko Mendebaldeko Alemaniako selekzioko atezaina zen Maier, dioss, ze zaharrunoa naizen…).

talkin' jazz 2 bilaketarekin bat datozen irudiak

Talkin’ Jazz 2, Talkin’ Loud, 1994.

Acid jazz delakoaren sukarra abiatu zenean, 90eko hamarkadaren hasieran, funk, soul eta jazzaren nolabaiteko nahasketa inoiz oportunista samar horren “sustraien” bila abiatu ziren estiloaren pioneroak, 60ko eta 70etako diskoen kaxoi zaharretara alegia. Gilles Peterson entziklopedikoa izan zen rare groove horien xerkan ibili zenetako bat, Acid Jazz Records eta Talkin’ Loud diskoetxe ezinbestekoen sortzailea izateaz gain (fundatu duen azkenekoa Brownswood Recordings da). Disko hau, Petersonek muntatua jazza, psikodelia eta popa nahasten zuten 60ko hamarkada amaierako eta 70aren hasierako talde (gehienontzat) ignotoen kantekin, ahalegin horietako onena da nire uste apalean. Bertan dago Dave Pike Set-en “Mathar” zoragarria, historia osoan sitarra eta jazz-a hobekien nahastu dituen kanta, edo Herbie Hancock-en “Cantaloupe Island”-en bertsio bat, Third Wave talde bokalak egina, mila buelta ematen dizkiona US3ren moldaketa hiper-ezagunari. Taldeak eta solistak, bitxiki, ez dira estatubatuarrak, nagusiki europarrak baizik, MPS zigilu alemaniarraren funtsetatik ateratakoak (“More Themes From The Black Forest” azpi-izenburu argia bezain engainagarria du bildumak), eta doinuek, garaiko rock hippyarekin zer ikusirik izan ez arren, ondo islatzen dute orduko optimismoa eta bizi poza, estiloak nahastuz baina jazza ardatz izanik beti (oso publiko guztientzako jazza, edonola ere: entzun Wolfgang Dauner-en hau, sitarrarekin berriro ere, edo George Dukeren gauza setenteroago hau). Nuggets anfetamiñen ogitarteko bat irentsiz entzuteko aproposa den bezala, Talkin’ Jazz 2 hau plus doucement dantzatzeko modukoa da, martini zuri batzuk edan bitartean, haxixaren urrinak hartutako egongela batean…

[Testu honen lehen bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2009ko azaroan]

Rock progresiboko lau disko

Armairutik (behin betiko) ateratzea erabaki dut: bai, gustuko dut rock progresiboa, edo, garai batean deitzen zen bezala, rock sinfonikoa (eta zer?). Egun oso gaizki ikusia dagoen arren (hainbeste ezen generoa gogora ekar dezakeen egungo joera musikal oro sormarka burutsuez bataiatzen baita, “post-rock” edo “esperimental” bezala adibidez), gogoratu behar da garai batean musika popularraren abangoardia izan zela, eta gaur talde indiei zaien miresmen bera zitzaiela joera horren jarraitzaileei, orduan. Funtsean, hirurogeiko hamarraldiaren bigarren erdialdeko pop psikodelikoaren eta blues-rockaren bilakaera bat izan zen progresiboa, eta rocka “arte” bihurtzeko ahaleginaren nahiz garai haietako optimismo historikoaren ondoriotzat har daiteke, nolabait. Metastasirako joera zeukala, ordea, ezin ukatu: darwinismoaren legeen gupidagabetasunak eta petrolioaren krisiaren ondorio sozialek rock progresiboaren megafaunaren zokoratzea ekarri zuten, eta punk-a izan zen lan zikin hura (gogotik) burutu zuena, noski.

Yes, The Yes Album, Atlantic, 1971.

Esan ohi da rock progresiboaren lehenengo albuma In The Court of the Crimson King (1969) izan zela, eta agian hori ipini behar nuen hemen, baina Robert Frippen konboari atal berezi bat eskaini nahi diodanez sail honetan, ordurako utziko dut (Pink Floydekin gauza bera gertatzen zait, bide batez esanda). Yes taldearen fanek, edonola ere, ez lukete LP hau hautatuko, bakarra azpimarratzeko eskatuko balitzaie: Fragilek (1971) edo Close To The Edgek (1972) fama handiagoa dute, agian merezita. Baina niri hau gustatzen zait bereziki 1) Yes-en soinu klasikoa erabat eratuta agertzen den aurrenekoa delako (haien hirugarren albuma da: aurrekoak hiruogeiko hamarraldiko pop dotore estandarragokoak dira, oro har, ukitu sinfoniko gero eta  argiagoak erakusten bazuten ere); 2) Steve Howe gitarrista fina bertan agertzen delako lehenengo aldiz; eta 3) batez ere “Starship Trooper” kanta dakarrelako, inoiz konposatu zuten onena, eta rock musikako klasiko bat. Bale, 1974tik aurrera erremediorik gabeko dinosauro bihurtu ziren, baina ezin da ukatu Yes-ek melodientzako eta egitura-aldaketentzako zeukan dohain berezia: musika-kritikari bati behin irakurri nion bezala, kanta bakar batean sartzen zuten ideia ezberdin piloarekin talde batek disko oso bat grabatzen du egun (“Perpetual Change” entzutea nahikoa da horretaz jabetzeko). Bestela, Yes markaren ezaugarri tipikoak: Jon Andersonen ahots zolia, zientzia fikziozko istorio xaloak bezain itxaropentsuak, eta Akuarioren aroko rollito ona nonahi. Hots, gozada bat.

Emerson, Lake & Palmer, Tarkus, Island, 1971.

Apabullantea: ez dago beste hitzik Emerson, Lake and Palmerren musika definitzeko. Eta horretarako oso elementu gutxi erabiltzen zituzten: Greg Lakeren baxu dotorea, Carl Palmerren perkusio boteretsua eta, jakina, Keith Emersonen organo eta Moog sintetizadore brutalak, gotorleku gero eta handiago bat osatzen zutenak beren kontzertuetan, eszenatokiaren ezkerraldean. Haien fama rock musikaren historiako aurrenetariko supertaldeetako bat izatean zetzan (King Crimson, Atomic Rooster eta The Nice-tik zetozen, hurrenez hurren), eta baita haien helburu musikalen handiustean ere (musika klasikoa rockizatu nahi zuten, Mussorgskiren Erakusketa bateko koadroak bezalako piezak egokituz, adibidez). Bai, ezin talde pretenziosoagorik aurkitu Emerson, Lake & Palmer baino; halere, haien Tarkus bigarren disko honetan kontuak, misteriotsuki, ondo funtzionatzen du, batik bat izen bereko kantan, alde oso bat okupatzen duena (hogei minutu eta piko!). Beste batzuetan ez bezala, kanta luze hura ez da patchwork hutsa, pieza konpaktu eta ondo egituratu bat baizik, istorio antimilitarista “alegorikoa” baina eraginkorra kontatzen diguna, ideala magia eta aztikeriako nobelak irakurtzeko fondo gisa, edo Game Of Thrones dialogorik gabe entzuteko (adibidez). Gainontzeko abestiek, batez ere rock “estandarra” egitera jartzen direnean, ez dute horrenbeste balio, baina bost axola: “Tarkus” kantaren zazpi sekzioen handitasunak soberan konpentsatzen du betelanerako joera hori. Izan ere, Britainia Handiko albumen zerrendako lehenengo postura iritsi zen 1971n, rock progresiboko album gutxik lortu zuten zerbait.

Van Der Graaf Generator, Pawn Hearts, Charisma 1971.

Hugh Banton teklistak, Guy Evans bateriak, David Jackson saxofoijoleak eta (batez ere) Peter Hammill gitarrista eta kantariak osatzen zuten izen luzeegiko talde britainiar hau,  ziurrenik generoaren asmatzaileetako bat, lehen aipatutako King Crimsonekin batera (bere lehenengo albuma, The Aerosol Grey Machine, 1969koa da). Eta, crimsondarrek bezala, prestigio gehien gorde dutenak, rock progresiboaren kondena hipster kasik unanimea gorabehera: Sex Pistolseko Johnny Rottenek gustatzen zitzaizkiola aldarrikatu zuen behin, eskandalu ez gutxirekin. Edonola ere Rotten, ziurrenik, taldearen bigarren etapa erraietikoagoari buruz ari zen, hots, 1975etik aurrera egin zituzten disko ia pre-punkei buruz: Pawn Hearts, alde horretatik, kanon progresiboan argiki instalatutako diskoa litzateke, bere abesti hiper-luzeekin (LParen alde oso bat okupatzen zuen derrigorrezkoa, “Itsasargizainen izurritea“, hamar azpi-atalekin, eta beste bi, “Lemmings (Including Cog)” eta “Man-Erg“, hamar minututatik gorakoak), bere garapen konplikatuekin (musika klasikoarekiko gutxitasun sentimenduak eragindakoa, ziurrenik) eta bere letra literario ulergaitzekin (surrealismora eta alegoriara oso emandako letragilea zen -eta da- Hammill… baina hala ere beti da gai mundu garaikideko angustia komunikatzeko); edonola ere, Hammillek eta bere lagunek gailur bat iritsi zutela erabaki, eta taldea desegitea erabaki zuten disko honen ostean (1975ean, atzera elkartuko direnean, oinarri berrien gainean birfundatuko dute, iradoki dudan bezala). Agian zerrendatxo honetako diskorik zailena da Pawn Hearts, baina generoaren zale orok ezagutu beharrekoa.

Genesis, Live, Charisma, 1973.

Genesis da, rock progresiboko talde guztien artean, gehien maite dudana. Ondo ulertua izan nadila: Peter Gabrielek alde egin aurreko Genesis-ez ari naiz, hots, Phil Collinsen aldi luzeagoaren aldarrikapen orokorra heresia gorentzat jotzen duten horietakoa. Horregatik kostatzen zait haien diskoen artean bat aukeratzea, eta horregatik jo dut irtenbide salomondar batera, bilduma-helburuak bete ohi dituen kontzertuen grabazio batekin konformatuz. Egia da Genesisen zuzeneko diskoek oso soinu ona izaten dutela (zuzeneko nahiko “faltsuak” direlako, ziurrenik, estudioan oso “osotuak”), eta kantak jatorrizko LPetan baino “zailduagoak” ageri direla bertan. Hemen bost luze besterik ez daude: “Get’em Out By Friday” eta “The Knife” gogor samarrak (hard rockaren ertzean), “Watcher of the Skies” handientsua, “Musical Box” delikatua (eta pozoitsua), eta (nire faboritoa) “The Return of the Giant Hogweed” ironikoa: esploratzaile victoriar batek XIX. mendean Kew Gardens-era atzerritik ekarritako landare inbaditzaile batzuk “esnatu” eta sekulako sarraskiak egiten hasten dira Ingalaterran, Godzilla begetalak balira legez… Agian garai horietan ipuinak kantatzen zituelako gustatzen zait Genesis (zuzenekoetan ipuin horiek antzeztu egiten zituen Gabrielek, “Watcher Of The Skies”-en bideoan ikusi ahal izan duzuen bezala). Egia esateko, oso talde britainiarra zen, arte eskolatik atera berriak ziren klase ertaineko gazte batzuek osatua, eta nabaritzen da, haien teatrokerian eta (haien karreran hastapenetan) gauza “berriak” probatzeko nahi aseezinean: Live honek bikain laburbiltzen ditu bertute horiek guztiak. Lastima gerora galdu izana…

[Testu honen lehen bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2009ko urrian]

Hiru disko hirukoitz (eta azken orduko bat gehiago!)

Ba al dago disko bikoitz bat baino gauza astunagorik? Zalantzarik gabe: disko hirukoitz bat. Bakarlari batek edo talde batek disko hirukoitz bat grabatzen duenean, bietarik bat: edo bere buruarengan konfiantza amaigabea dauka, edo bere karreraren gainbeheraren hasierara iritsi da; askotan, batera gertatzen dira gauza biak. Rock musikaren arloan 70eko hamarkadako gehiegikeriekin bat hasi ziren halakoak produzitzen –entziklopedien arabera, aurrenekoa Woodstockeko festibala jasotzen zuena izan zen, 1970an argitaratua–, eta orain ikusgarritasuna galdu duten arren –garai bateko disko hirukoitz gehienak CD bikoitz batean sartzen dira egun, eta, edonola ere, CDen araberako neurketak egiteak ez dauka, agian, zentzurik jada, Spotifyren aroan–, omenalditxo bat egin nahi nieke hemendik mastodonte haiei.

George Harrison, All Things Must Pass, Apple, 1970.

Disko honek zaplastako bat izan nahi zuen gainontzeko ex-beatleen masailetan –agian horregatik da hain zuzen hirukoitza? –, eta baita lortu ere. Krishna goratzen eta buenrrollismoa zabaltzen ahalegintzen den lan posthippy hau, paradoxikoki, frustraziotik eta erresuminetik abiatu zen –aipatu dugu duela gutxi: erresumina da artisten aberri komun bakarra–, eta Liverpooleko taldean zegoen garaian Lennonek eta McCartneyk –kabroi horiek!– onartu ez zizkioten zenbait kanta sartu zituen bertan Harrisonek: horra hor luzeraren beste arrazoi bat. Kontua biribiltzeko, Phil Spectorren produkzio gehiegizkoarekin burutu zen, eta, ezinbestean, are abestirik sinpleena haren “soinu-horma” famatuaz dator hornituta. Disko hirukoitz gehien-gehienek bezala, urrezko arau bat betetzen du honek ere: hirugarren diskoa, osoki ez bada nagusiki, betelanezkoa izatea; kasu honetan, Harrisonek bere amigoteekin (Eric Clapton, Ginger Baker…) egindako “jam-session” amaigabe bat, lau “abesti” luzek eta txantxa batek osatua. Errematatzeko: “My Sweet Lord” single arrakastatsua  plagio “inkontziente” bat zela ebatzi zuen epaile batek. Edonola ere, ziurrenik beatle ohi batek inoiz grabatutako albumik onena da hau, “Wah-Wah” eroak, “Let It Down”-ek, edo lanari izena ematen dion kantak berak argi uzten duten bezala. Must bat, zalantzarik gabe.

The Clash, Sandinista!, CBS, 1980.

Egongo da eskandalizatuko denik, baina ozen esango dut: maiteago dut disko hau London Calling baino. Agian gehiegitan entzun dugulako London Calling: disko hirukoitzek alde on hori dute, haien handikeria bera maizegi jartzearen kontrako antidoto ezin hobea dela –are gehiago biniloa baldin baduzu–. Gainera –akaso CBS bezalako multinazional nazkagarri batentzat lan egiteak sortzen zion kontraesana arintzeko–, taldeak bikoitz baten prezioan sal zedila lortu zuen, diru gutxi genuenon betiereko esker ona eskuratuz, musika oraindik erosten zen garai urrun haietan. Diskoa “pout-pourri” bat da, The Clashek inoiz grabatu zuen eklektikoena, denetik baitu: rocka, reggaea eta punk zantzuak, noski, baina baita popa ere, eta disco music-aren, jazzaren  eta are rap goiztiarraren oihartzunak; Mano Negra, Fermin Muguruza eta haien epigono “mestizo” eta “enroilatu” guztiak disko honetatik datoz, zuzenean edo zeharka: hori eskertu beharko diogu betirako, eta hori aurpegiratu beharko diogu betirako, orobat. Hemen ere hirugarren diskoa betelanezkoa dela esango dute batzuek –bertan kontzentratzen dira lehenengo bietako kanta batzuen dub mutazioak–, baina kostatzen zait betelanezkotzat jotzea “Lose This Skin”, “Charlie Don’t Surf” edo “Career Opportunities”-en bertsio aingerutar horren gisako kantak dituen binilo bat. Eta bi lehenengoek, esan gabe doa, ez dute desperdiziorik. Batere.

The Magnetic Fields, 69 Love Songs, Merge, 1999.

Hau da, “sarda” honetan, benetako “disko hirukoitzat” har daitekeen bakarra, gaurko parametroen arabera: hiru CD hiru, eta –bai– 69 kanta, love hori oso terrenala dela aditzera ematen digun zerbait, akaso. Stephin Merritt (New York, 1966) kantariaren talde nagusia da The Magnetic Fields  –nagusia diot, “bakarkako” diskoez gain, beste hiru talde paralelo dituelako gutxienez!–; 69 Love Songs izango litzateke, aditu gehienen ustez, bere orain arteko gailur kreatiboa. Genero askotatik edaten duen arren, hau pop album bat da guztiz, Fermin Etxegoienen poparen definizioaren arabera behintzat. Kanta gehienak laburrak dira –2-3 minutukoak–, eta motiboak sinpleak eta zuzenak, abesti askoren asmoa ironikoa bada ere; Merritt, bestalde, gay da, eta ederki azpimarratzen du hori, umorez  askotan. Kanta batzuetako konponketak konplikatuak dira, eta beste batzuk Merrittek hain maite duen techno-popera hurbiltzen dira, baina lanaren izpiritua lo-fi da oro har, eta onartzen dut agian kostatuko zaiola bertan sartzea ildo hori –eta kantariaren ahots grabea– gustuko ez duenari. Baina, betekadarik hartu gabe, merezi duelakoan nago: entzun, adibidez, “I Think I Need A New Heart”,  “When My Boy Walks Down the Street”,  edo “The Death of Ferdinand de Saussure”, eta esango didazue.

[Testu honen lehen bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2009ko irailean]

Eranskin gisa:

Berri Txarrak, Denbora da poligrafo bakarra, Only In Dreams 2014.

Aukera on bat galdu dut nire garai hartako “hiru disko” saileko artikulua biribiltzeko azken orduko ekarpen batekin, aurtengo Berri Txarrak taldearen hirukoitzarekin hain zuzen ere, Iñigo Zendegik gogorarazi didan bezala. Eskerrak blog hau, edonola ere, work in progress bat den eta hutsak zuzendu daitezkeen. Denbora da poligrafo bakarrak ondo merezi duelako, disko hirukoitzak garai batean baino are bitxikeria handiagoa bihurtu diren honetan. Nik, aitor dut, ez dut oso hurbiletik jarraitu Berri Txarrak-en karrera: kañeroegiak nire pop bihozñoarentzako. Baina taldearen garapenerako eta hazkunderako ahalegina –eta independentzia– errespetuz ikusi izan dut beti, eta oraingoan, gainera, “Helduleku guztiak” azpi-diskoan eman duten jira poperoarekin, konbentzitu egin naute: “Lemak, aingurak” bezalako single biribila ez dago edonoren eskura, baina bigarren disko osoa iruditzen zait, oro har, belarrientzat opari. “Sutxakurrak” azpi-disko metaleroagoa ondo entzuten da, baina it’s not my cup of tea. Eta “Xake-make kultural bat” atalak, bere hurbiltasun punkzalearekin, urrezko amaiera ematen dio lanari: bertan dago, niretzat, hirukoitzaren harribitxietako bat, “Orain norbait zara“, kontzientziaren ahotsaren ordezko gisa behin eta berriro erabili daitekeen kanta horietako bat. Artworka, bestalde, erakargarria da oso, azal Hipgnosis-zale eta guzti –nik bezalako zaharrunoek apreziatzen dakigun zerbait–. Artikuluaren sarrera burlati samarrean esaten nuena gogora ekarriz, ezin jakin, beste kasu batzuetan gertatu bezala, hirukoitz hau bere buruarengan konfiantza amaigabea daukan talde baten emaitza den, edo Berri Txarrak-en karreraren gainbeheraren hasiera. Ziurrenik ez bata ez bestea, zorionez: azken finean, hau ez da benetako hirukoitz bat, ez baita hiru LPren batuketa, hiru EPrena baizik. Edozein modutan ere, 2014ko euskal musikako lanik inportanteenetako bat.

Hiru disko Liverpooleko

Aurreko batean 1980ko hamarkada amaierako Manchesterreko taldeez aritu nintzen, eta onartu behar da hiri horrek leku berezi bat okupatzen duela pop musikaren mitologian, Joy Division, Smiths eta abarren garaietatik gutxienez. Urte bertsuetan (hirurogaita hamarren amaiera, laurogeien hasiera) mugimendu interesgarriak izan ziren handik ez horren urrun, Liverpool portu-hirian, zeinak gabe nekez uler baitaiteke pop musikaren une berezi hura. Baina Liverpoolek, Manchesterrek ez bezala, handicap handia zeukan (eta dauka): The Beatlesen hiria da, eta horrek ezinbestez eklipsatzen du hiri horretako musikaren arloan gerta daitekeen beste edozer. Hiru disko hauek nolabaiteko eppur si muove bat osatu nahiko lukete, alde horretatik…

The Teardrop Explodes, Kilimanjaro, Fontana, 1980.

The Teardrop Explodes (literalki “Malkoak eztanda egiten du”) talde bitxia zen, Julian Cope kantari haluzinatuaren badaezpadako lidergopean jaio eta berehala hil zena. Musikaren historiek diotenez, Crucial Three taldetik zetorren Cope, ezer grabatzera iritsi ez baina oso inportantea izan bide zena, bertan juntatu zirelako, antza, Liverpooleko hiru artista erabakigarri: Cope bera, Ian McCulloch bunnyman-a, eta Pete Wylie (gero Wah!-n); istorioak, zer esanik ez, apokrifo izatearen itxura guztiak dauzka (arrasto ilun eta zalantzagarri bakarra kanta bat da, “Read It In Books”, Copek eta McCullochek sinatua, hala Teardrop Explodesek disko honetan nola Echo & The Bunnymenek haien lehenengoan grabatu zutena). Edonola ere, bere hurrengo proiektuan bi disko bitxi eta ia perfektu argitaratzera iritsi zen Cope, eta hau izan zen lehenengoa, garaiko klasiko underground bat. Cope krautrockaren eta psikodeliaren jarraitzaile sutsua zen, baina garai afterpunk eta new-wavezale haietan hori nahiko gaizki ikusia zegoenez, pop beztidura nahiko eszentrikoez apaindu behar izan zituzten beren abestiak: sintetizadore saltokariez, aire zinematikoko tronpetez, gitarra-kolpe zehatzez; entzun, adibidez, “Treason”, edo “Reward” singlea (niri dantza egiteko gogoa sartzen zait lehenengo konpasak entzun ahala). Baina, funtsean, izenburutik hasita (zer pintatzen du Afrikako tontorrik garaiena hemen?), disko psikodeliko bat dugu hau: letra absurdoak, doinu bihurriak, arrarotasun orokor bat, drogarik gabe drogatzeko gonbitea. Hitz batean: jeniala.

Echo & The Bunnymen, Heaven Up Here, Korova, 1981.

Aitor dut: talde hau nire debilidadeetako bat da, eta erlijio bat balitz, sinesle ez ezik praktikantea ere izango nintzateke. Egiazki, haietaz barre egiteko elementu guztiak biltzen zituzten “untxitxo-gizonek”: lana serioegi hartzen zuten (“artistak” omen ziren), beren letrek angst gaindiezin bat islatzen zuten, Ian McCulloch kantariak garaiko konborik onena zirela aldarrikatzen zuen (harrokeria britainiar horrekin eta autoironiarik batere gabe), eta azaletako argazki “esanguratsuetan” taldekideak beti agertzen ziren bakoitza zeruertzaren alde ezberdinera begiratzen. Baina halere, edo horregatik, miresten ditut: beren doinuek hasieratik konkistatu ninduten. Heaven Up Here haien bigarren diskoa izan zen, eta gehienetan ez da azaltzen talde honen gomendatuenen zerrendan (ezta nireetan ere: Biodiskografiak nire liburuan eta Kafe aleak bilduma kolektiboan Ocean Rain entzutetsu eta erromantikoideagoa aukeratu nuen), baina debozio berezia diot, uniformeena delako agian, eta (hori seguru) baita erosi nien aurrenekoa ere. LP iluna da, melankolikoa, garai hartan ekoiztu zituzten gehienak bezala, baina (batzuek hala egiten duten arren) nik ez dut sekula lotu eszena siniestroarekin. Beste indar mota bat dario: entzun diskoari izenburua ematen dion kanta, edo ertz askotako “With A Hip”, edo “All I Want” emozionantea. Are kanta “lasaienetan” badago tentsio bat, gotikotasunetik urrun dagoena: sartu “A Promise” edo “All My Colours” zure mp3an, eta esango didazu. Tira, sartu disko osoa, ze demontre.

The Pale Fountains, Pacific Street, Virgin, 1984.

Hau izango da, akaso, ohar hauek irakurtzen dutenentzako diskorik ezezagunena, aukeratutako hiruren artean. Liverpooleko nolabaiteko The Smiths bihurtzeko bidean egon ziren The Pale Fountains (urte berekoak dira bien lehenengo LPak), eta, izan ere, Virgin etxeak ordura arteko diru-kopururik handiena gastatu omen zuen taldea kontratatzeko, diskorik grabatu gabe zeudenean oraindik. Negozioa bluff bat izan zen: editatu zituzten bi LPen salmenta eskasek ez zuten inbertitutakoa konpentsatu, eta taldea desegin zen (askoz ere suerte handiagoa izan ez duen Shack osatzeko gero). Disko honen ezaugarririk behinena, ziurrenik, aniztasuna da: batzuetan laurogeiko hamarkadaren bigarren erdialdean nagusituko zen pop gitarreroaren aurrekariak entzun daitezke bertan (“Reach”, “You’ll Start A War”), oihartzun jazzistikoak, tropikalistak edota bossanoveroak (“Something On My Mind”, “Beyond Fridays Field”), sintetizadoreak eta haizeak kurioski gurutzatzen dituzten baladak (“Unless”: zenbat gustatzen zitzaidan hasiera leun hura, eta ondorengo crecendoa, zeinetan denetik pilatzen baitzen, technopopetik doinu zinematikoetaraino)… Nahaste-borraste bat, alegia. Eta nago gaur egun atera izan balitz askoz ere harrera beroagoa izango lukeela haien “quiet pop”-ak. Baina orduan, badakizue, “tribuarekiko” koherentzia askoz ere gehiago baloratzen zen, musika kontuetan (zein bestelakoetan), eta ez zuen arrakastarik izan. Tamalez.

 

[Testu honen lehen bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2009ko abuztuan]