En el Tanit

[Hace unas semanas, con una fiesta de despedida, cerraba el Tanit, histórico pub musical de Amara Nuevo, barrio gris y sin personalidad de San Sebastián (el mío). Me dio pena no poder acudir al evento. La semana pasada, como presunto homenaje, puse en este mi blog la versión original en euskera del relato “En el Tanit”, que hoy rescato aquí en español, tal y como se publicó en el libro Biodiscografías –Discos, casetes y demás recuerdos falsos–, editado por Páginas de Espuma en 2015. La fotografía es de Mariví Ibarrola, de 2021, a la que agradezco mucho habérmela cedido para esta ocasión]

En el Tanit

Itoiz
Alkolea
Elkar, 1982.

–Pues Ambulance, sin duda.

         –¿Esa mala imitación de Police? ¡Venga ya!

         –¿Y quién dice que es una mala imitación de Police?

         –Yo mismo, si te parece.

         –Qué quieres que te diga: como argumento de autoridad no me parece suficiente.

         –¿Y por qué no?

         –Ya sabes por qué. Y tú, Karlos, ¿qué opinas?

         A saber cómo llegamos a ese tema. Habíamos quedado los tres en el Tanit, por primera vez en mucho tiempo, y, aprovechando que –para ser San Sebastián– no hacía demasiado fresco y, sobre todo, no llovía,  aún seguíamos apalancados en la terraza del bardos horas y media y cuatro rondas más tarde: gin-tonic, lejía y Havana Club siete años –chupito– respectivamente. El motivo principal y, por lo tanto, silenciado de la reunión era, desde luego, la separación de Iñaki, pero aún no habíamos llegado al tema y tampoco lo haríamos más tarde, al menos si no tomamos en consideración los abrazos, algo más largos que de costumbre, que nos dimos al despedirnos, y los “Venga, ánimo” que transmitimos a Iñaki junto a algún leve puñetazo a la altura del hombro.

         Contesté con prudencia a la pregunta de Iñaki:

         –Vamos a oír primero qué tiene que decir Marcos.

         –¿Para qué? ¡Si ya lo sabemos de sobra!

         –Vete a la mierda.

         Antes sólo nos calentábamos hasta ese punto cuando discutíamos sobre política: iba a añadir eso, pero me arrepentí en el último momento, y creo que hice bien. Además, no era del todo cierto: los debates musicales podían ser tan virulentos como los políticos, en aquella época. De hecho, a veces solían ser el mismo debate.

         –Si lo dices porque a Marcos le gusta el rock sinfónico… –intenté mediar.

         –¡El rock progresivo, joder!

         –Pues en aquella épica se le decía sinfónico –aprovechó Iñaki–. No sé de dónde habéis sacado lo de progresivo, pero es un invento moderno. Al menos aquí.

         –Qué sabrás tú.

         –Pues por ejemplo que el rollo ese del rock progresivo ya estaba pasado de moda cuando nosotros empezamos a escuchar música. Menuda brasa nos dio el pesado este con Pink Floyd, ¿te acuerdas, Karlos?

         –Cuando un disco es bueno, es bueno, da lo mismo el estilo –respondió Marcos–. Y los de Pink Floyd son la hostia. Bueno, la mayoría.

         Yo me refugié en un silencio inquieto, por si las moscas.

         –Pues vale, a ver: ¿cuál es el disco de Itoiz que más te gusta? ¿El primero o Ezekiel? Porque tratándose de ti no hay más opciones…

         –El primero, está claro.

         –Ezekiel es demasiado folkie para Marcos… –añadí yo, con una sonrisa.

         –Tiene buenas canciones, y se escucha bien aún: si no fuera por esos coros infantiles… Pero el primero es mejor.

         –Pues yo creo, fíjate, que nadie se acordaría de ese disco si no incluyera “Lau teilatu”.

         –Eso es lo que más me jode. De hecho, Juan Carlos Pérez llegó a odiar esa canción…

         –Sí, no hay más que escuchar cómo la cantó en la versión en directo que grabaron…

         –¡Eso sí que es destrozar una canción! Y delante de todos sus fans, además, ja ja ja…

         –Sí, hay que admitir que tuvo su mérito –siguió Marcos–. Por eso digo que no es justo lo que le ocurrió al primer disco. Si te olvidas de “Lau teilatu”, el resto de las canciones son rock progresivo de manual. Del nivel de los discos que se grababan en aquella época en Inglaterra o en Italia.

         –Hombre, en aquella época, en aquella época… que el disco es de 1978…

         –Ya sé lo que quieres decir. La irrupción del punk, la extinción de los dinosaurios… Pero aquí las cosas iban más despacio, y llegaban más tarde. ¿de cuándo es el primer grupo punk de Euskal Herria? ¿Y en qué idioma cantaba, eh?

         –Pero…

         –No, Iñaki, nada de eso. El retraso no fue tanto, en el caso del rock progresivo en euskera: eso al menos tendrás que admitírmelo. Sí, aquel primer disco de Itoiz se publicó en el 78, y el rock progresivo llegó a su cénit en el 72 o el 73, en las Islas. Te diré más: comparado con los discos de ese estilo que se grababan a finales de los setenta, el de Itoiz da la talla, y supera a muchos con nota: eso es lo que quería decir.

         Entré en el bar y saqué otra ronda, aunque ya había empezado a refrescar.

         –¿Sabéis a quién he visto adentro, junto a la barra?

         –Sí: a Aran.

         Tenía que haberme imaginado que Iñaki acertaría: es el único de nosotros que sigue viviendo en el barrio y, por lo tanto, sigue acercándose al Tanit con alguna asiduidad.

         –¿Arantzazu Zabaleta Fuentes? –preguntó Marcos, tirando del recitado de la lista de clase de la ikastola.

         –La misma.

         –Joder, ya son años… ¿Y no le has dicho que se siente un momento con nosotros a tomar algo?

         –No…

         –Ah, es que está hablando con alguien…

         –No creo –me ayudó Iñaki

         –La he saludado, pero…

         –Seguramente no te habrá ni conocido –siguió Iñaki.

         –Cómo no te iba a reconocer… tampoco estás tan cambiado…

         Iñaki y yo nos reímos.

         –Tú quizá no, pero lo que es los demás… –dijo Iñaki dándose unas palmadas en la tripa.

         –Yo incluso diría que Marcos está más delgado que entonces –aporté.

         –Cadavérico –añadió Iñaki.

         –Iros a tomar por culo.

         –No te lo tomes así, hombre. Además, lo que Karlos quería decir es que Aran no está como para conocer a nadie, ¿verdad?

         –¿Pero es que no lo había dejado…?

         –Sí, para engancharse otra vez, y dejarlo, y engancharse una vez más…

         Nos quedamos en silencio durante cosa de medio minuto.

         –Alkolea –dije yo al final.

         –¿Qué? –preguntaron Iñaki y Marcos a la vez.

         –Alkolea, el tercer disco de Itoiz…

         –¿Ese cuál era? –preguntó Iñaki.

         –Sí, hombre –terció Marcos–. El de “Marilyn”.

         –Ah… Pues yo no me acuerdo más que de esa canción –siguió Iñaki–. Ni siquiera sé si llegué a escuchar el disco entero…

         –Seguro que sí. De todas formas, me extraña que hayas escogido ese disco precisamente, Karlos: no es de los que suele salir en las quinielas de Itoiz. Diría incluso que es el más flojo de todos. Demasiado ecléctico; se nota que no sabían por dónde les daba el aire, en aquella época. Hay ecos progresivos, desde luego, pero se les nota demasiado que les gustaba Supertramp, en aquella época, y ya sabéis que a mí, Supertramp… Además “Marilyn” siempre me ha parecido un tema facilón…

         –Pues a mí no me disgusta –Iñaki nunca pierde una oportunidad para pinchar a Marcos.

         –¿Qué es lo que no te disgusta: Supertramp o “Marilyn”?

         –“Marilyn”. Y tampoco Supertramp, ahora que lo dices.

         –Cómo no. A fin de cuentas, eres un popero.

         –Pues yo no diría que “Marilyn” es una canción pop…

         –¿Qué es, entonces?

         –No sé, para mí tiene un toque jazz, ¿no crees? –Iñaki me dirigió a mí la pregunta, en busca de complicidad; yo decidí seguir callado.

         –¿“Un toque jazz”? No tienes ni puta idea.

         –Bueno…

         –Dices eso sólo porque en la canción suena un saxo.

         –Lo que faltaba. ¿Es que te crees que soy imbécil, o qué?

         Perdí deliberadamente el hilo de la discusión. De un momento a otro Iñaki y Marcos se girarían hacia mí y me pedirían que justificase mi defensa de Alkolea. Y yo tendría que confesarles que me había acordado de aquel disco porque se lo regalé –en forma de casete– a Aran cuando cumplió dieciséis años. Sorprendentemente, sigo acordándome de cuál es el día de su cumpleaños: el 27 de abril –sorprendentemente, digo, porque no suelo acordarme ni del de mis hermanos–. No tenía papel de regalo y se lo entregué envuelto en una hoja de periódico, casi seguro en una del Egin. Unos días más tarde Aran me confesó que “Hire bideak” era la canción que más le había gustado –y, bien pensado, Marcos tenía razón: es bastante Supertramp–. Escuchamos más de una vez juntos aquel casete, Aran y yo.

         Al final me decidí por llevar a cabo una defensa técnica del disco. Marcos e Iñaki me machacaron sin piedad. Aunque en algún momento de la discusión Iñaki sacó a relucir el álbum Espaloian, y también Musikaz blai y “Marea gora” –«¿Ese patético intento de mimetizar el “Owner Of A Lonely Heart” de Yes?» preguntó, con muy mala leche, Marcos–, la cuestión siguió siendo primer disco o Ambulance. Como siempre, no hubo manera de llegar a un consenso.

         Nos tomamos otras dos rondas antes de que empezaran a recoger las mesas de la terraza, y, de alguna manera, conseguimos dejar de lado el tema de la separación de Iñaki. Yo, aunque estuve vigilando la puerta con el rabillo del ojo, no vi salir a Aran del bar. Al despedirnos nos dimos un abrazo más fuerte que de costumbre –sobre todo a Iñaki–, y Marcos y yo le dijimos «Venga, ánimo», mientras le propinábamos leves puñetazos a la altura del hombro.

         No volvimos a ver a Marcos: unos meses más tarde su hermano le avisó a Iñaki de que estaba en el hospital, en fase terminal. Cáncer de páncreas. Cuando estuvo con nosotros, en el Tanit, ya lo sabía, por lo visto. Hay que joderse.

         Después del funeral, mientras tomábamos algo, Iñaki me confesó que había vuelto con su mujer. «Por los niños, ya sabes». Durante unos instantes no supe si felicitarle o no. Al final le di un par de palmadas en el hombro, y empezamos a hablar de otra cosa.

         A veces le pregunto por Aran, cuando nos encontramos o hablamos por teléfono. Pero siempre me contesta que no la ha vuelto a ver por el Tanit.

Tanit-en

[Duela bi asteburu Donostiako Amara Berriko Tanit pub historikoak itxi zuen. Galdu egin nuen despedidako festa: Euskal Herritik kanpo nengoen, tamalez, bestela joango nintzatekeen. Amara Berri bezalako pertsonalitate berezirik gabeko auzo bati pertsonalitate minimo bat ematen zioten lokal horietako bat zen Tanit. Nire Biodiskografiak liburuan (Erein, 2011) ipuin bat eskaini nion, nolabait, eta hona ekartzea bururatu zait, omenaldi atzeratu eta postumo gisa].

TANIT-EN

Itoiz
Alkolea
Elkar, 1982.

–Ba, dudarik gabe, Ambulance.

–Policeren disko baten imitazio txar hori? Bai eta zera ere!

–Eta nork dio Policeren imitazio txarra denik?

–Nik neuk, gaizki iruditzen ez bazaizu.

–Ez zait autoritatezko argudioa iruditzen.

–Zergatik ez?

–Badakizu zergatik. Eta zuk, Karlos, zer diozu?

Auskalo nola iritsi ginen gai horretara. Tanit tabernan geratuta geunden hirurok, aspaldiko partez, eta bertako terrazan jarraitzen genuen, gauaren epela probestuz, bi ordu eta erdi eta lau erronda geroago: gintonic-a, lejia eta zazpi urteko Havana Club-a –txupitoa–, hurrenez hurren. Gure bileraren motibo nagusia eta, aldi berean, aipatu gabea, Iñakiren banaketa zen, zer esanik ez, baina ordura arte ez ginen horretaz mintzatu, eta ez genuen gaia ukituko ondoren ere, elkarri agurtzean eman genizkion besarkada ohi baino estuagoak eta ukabilkada leunez lagundutako “Tira, animo”-ak kontuan hartzen ez baditugu bederen.

Zuhurtziaz erantzun nion Iñakiren galderari:

–Aditu dezagun lehenbizi Markosek esateko duena…

–Zertarako? Sobera dakigu-eta!

–Joan zaitez pikutara.

Lehen, politika kontuez hitz egitean bakarrik berotzen ginen horrela: horixe esatera nindoan,baina azkeneko unean damutu egin nintzen; ondo egin nuela uste dut. Gainera, ez zen guztiz egia:musikaren inguruko eztabaidak politikoak bezain bortitzak izan zitezkeen, garai batean. Izan ere, eztabaida bat eta bera izaten zen askotan.

–Markosi rock sinfonikoa gustatzen zaiolako esaten baduzu…–saiatu nintzen.

–Rock progresiboa dela, joder!

–Garai hartan rock sinfonikoa esaten zitzaion ba –aprobetxatu zuen Iñakik–. Ez dakit nondik atera duzuen rock progresiboarena, baina oso inbento modernoa da…

–Zer jakingo duzu zuk.

–Ba, adibidez, rock sinfonikoa pasatuta zegoela jada gu musika entzuten hasi ginenerako. A ze alamena ematen zigun honek Pink Floydekin, ezta, Karlos?

–Disko onak, disko onak dira,berdin dio estiloak –erantzun zuen Markosek–. Eta Pink Floydenak lahostia dira.Tira, gehienak.

Ni isiltasun urguri batean babestu nintzen, badaezpada ere.

–Ea ba: zein da gehien gustatzen zaizun diskoa? Lehenengoa ala Ezekiel? Beste aukerarik ez dagoelako, zu izanda…

–Lehenengoa, bistan denez.

Ezekiel folkiegia da Markosentzat…–gehitu nuen nik, irribarre batekin.

–Kanta onak ditu, eta gustura entzuten da; umeen koro horrengatik ez balitz… Baina lehenengoa bezalakorik ez dago.

–Ba disko hori guztiz ahaztuta legoke, baldin eta “Lau teilatu” egongo ez balitz bertan.

–Horrexek amorratzen nau gehien. Izan ere, Juan Carlos Perez abestia gorrotatzera iritsi zen…

–Bai, grabatu zuten zuzenekoan nola kantatzen duen entzutea besterik ez dago…

–Hori bai dela abesti bat destrozatzea! Eta zale guztien aurrean gainera, kar, kar, kar…

–Bai, ez da meritu makala –jarraitu zuen Markosek–. Horregatik diot ez dela justua lehenengo diskoari gertatutakoa. “Lau teilatu” alde batera utzi ezkero, beste kanta guztiak rock progresibo peto-petoak dira. Garai horretan Ingalaterran edo Italian egiten ziren diskoen mailakoak.

–Tira, garai horretan, garai horretan…

–Bai, badakit zer esan nahi duzun. Punkaren oldarraldia, dinosauroen estintzioa… baina hemen gauzak mantsoago zihoazen, eta beranduago iristen ziren.Noiz abiatu zen aurreneko talde punkia Euskal Herrian? Eta ze hizkuntzatan kantatzen zuen, e?

–Baina…

–Ez, Iñaki, ez.Atzerapena ez zen horrenbestekoa, kasu honetan: hori onartu beharko didazu behintzat. Itoizen disko hura 78koa zen, eta rock progresiboak 72an edo 73an jo zuen gailurra, irletan. Are gehiago, hamarkadaren amaieran grabatzen ziren estilo horretako diskoekin konparatuta, oso maila ona du Itoizenak: horixe esan nahi nuen.

Tabernara sartu eta beste erronda bat atera nuen kanpora, giroa freskatzen hasia bazen ere.

–Ba al dakizue nor ikusi dudan hor barruan, barra aldean?

–Bai: Aran.

Imajinatzen nuen Iñakik asmatuko zuela: bera da auzoan bizitzen geratu den bakarra, eta Tanitera maiztasun minimo batez hurbiltzen jarraitzen duena, beraz.

–Arantzazu Zabaleta Fuentes? –galdetu zuen Markosek, ikastolako gelakideen zerrenda gogoan.

–Horixe bera.

–Joder, urteak dira… Eta ez diozu esan gurekin zerbait hartzera ateratzeko?

–Ez…

–A, norbaitekin zegoen…

–Ez dut uste –lagundu zidan Iñakik.

–Agurtu egin dut, baina…

–Ziurrenik ez zintuen ezagutu ere egingo –jarraitu du Iñakik.

–Nola ez zintuen ezagutuko ba… ez gaude horren aldatuta…

Barre egin genuen Iñakik eta biok.

–Zu agian ez, baina besteok… –sabelaldea igurtzi zuen Iñakik.

–Izan ere, Markos orduan baino argalago dago –gehitu nuen nik.

–Kadaberikoa –Iñakik.

–Joan zaitezte popatik hartzera.

–Ez hartu horrela,motel. Gainera, Karlosek esan nahi duena zera da, Aran ez dagoela inor ezagutzeko moduan, ezta?

–Baina ez al zen atera, azkenean…?

–Bai, eta berriro jausi, eta berriro atera, eta berriro jausi…

Isilik geratu ginen minutu erdiz edo.

Alkolea –esan nuen nik halako batean.

–Zer? –Iñakik eta Markosek.

Alkolea, Itoizen hirugarren diskoa…

–Zein da hori ba…? –galdetu zuen Iñakik.

–Bai, motel –Markosek–. “Marilyn”-ena.

–A… ba nik kanta hori baino ez dut gogoratzen –jarraitu zuen Iñakik–. Ez dakit sekula entzun dudan diskoa osorik…

–Seguru baietz, kontua da ez zarela akordatzen. Izan ere, harritzen naiz zuk disko hori aukeratu izanaz, Karlos: ez da Itoizen kinieletan sartu ohi denetakoa. Are gehiago, flojoena dela esango nuke. Nahasiegia, nabaritzen da ez zekitela nondik jo garai hartan. Baditu doinu progresibo batzuk, baina gehiegi nabaritzen zaie Supertrampen ukitua, eta badakizue niri, Supertramp… Eta “Marilyn” baino errazkeria handiagorik, bestalde…

–Ba niri gustatzen zait –Iñakik.

–Supertramp, ala “Marilyn”?

–“Marilyn”. Eta baita Supertramp ere.

–Nola ez ba. Popero bat zara, azken finean.

–Ba nik ez nuke esango “Marilyn” kanta pop bat denik…

–Zer da ba?

–Ez dakit, niretzat badu jazz ukitu bat, ez duzu uste? –galdera niri zuzendu zidan Iñakik, babes bila; isilik jarraitzea erabaki nuen.

–Jazza? Ez duzu putaideiarik ere.

–Bueno…

–Kantan saxofoi bat entzuten delako esaten duzu hori.

–Falta zitzaiguna. Zer uste duzu, ergela naizela, ala?

Galdu egin nuen eztabaidaren haria. Une batetik bestera nigana jiratu eta Alkolearen defentsa justifikatzeko eskatuko zidaten biek ala biek. Eta nik esan beharko nien burura –eta ezpainetara– etorri zitzaidala Alkolearen kasetea Arani oparitu niolako, hamasei urte bete zituenean. Harrigarriro, egun zehatzaz eta guzti akordatzen nintzen: apirilaren 27a –harrigarriro, diot, nire anaia-arrebenaz ere gogoratzen ez naizelako, normalean–. Ez nuen oparirako paperik, eta egunkari-orri batean bilduta eman nion; ia seguru, Egineko batean. Handik egun batzuetara aitortu zidan, esker onez, “Hire bideak” zela gehien gustatzen zitzaion kanta –eta ondo pentsatuta, Markosek arrazoi: nahikoa Supertramp da–. Kasetea behin baino gehiagotan entzun genuen elkarrekin, Aranek eta biok.

Diskoaren defentsa teknikoa egitea erabaki nuen, azkenik. Alde guztietatik egurtu ninduten besteek. Eztabaidaren une batean Iñakik Espaloian hizpidera ekarri bazuen ere, eta baita Musikaz blai eta “Marea gora” ere –«Yes-en “Owner Of A Lonely Heart” mimetizatzeko ahalegin baldar hori?», galdetu zuen, maltzur, Markosek–, auziak lehenengo diskoa ala Ambulance izaten jarraitu zuen. Ebatzi gabe geratu zen, ezinbestean.

Beste bi erronda hartu ahal izan genituen tabernaria kanpoko mahaiak jasotzen hasi aurretik, eta, nola edo hala, Iñakiren banaketaren gaia albo batera uztea lortu genuen. Nik atea zeharretik zelatatu banuen ere, ez nuen Aran Tanitetik irteten ikusi. Agurtzean estu besarkatu genuen elkar –Iñaki batez ere–, eta Markosek eta biok «Tira, animo» esan genion, sorbaldan ukabilkada leun batzuk ematen genizkion bitartean.

Markos ez genuen berriro ikusi: hilabete batzuk geroago haren anaiak abisatu zion Iñakiri terminal zegoela ospitalean. Pankreako minbizia. Gurekin egon zenean, Taniten, jakinaren gainean zegoen jada, antza.

Hileta ostean, pote bat hartu bitartean, emaztearekin itzulia zela aitortu zidan Iñakik. «Umeengatik, badakizu». Zorionak eman, ez eman egon nintzen istant batez. Azkenean, sorbaldan pare bat zafladatxo jo, eta gaia aldatzea erabaki nuen.

Inoiz galdetzen diot Aranengatik, elkartzen garenean edo telefonoz hitz egiten dugunean. Baina Tanit aldetik ez duela jada ikusten esaten dit beti.

Rock progresiboko lau disko

Armairutik (behin betiko) ateratzea erabaki dut: bai, gustuko dut rock progresiboa, edo, garai batean deitzen zen bezala, rock sinfonikoa (eta zer?). Egun oso gaizki ikusia dagoen arren (hainbeste ezen generoa gogora ekar dezakeen egungo joera musikal oro sormarka burutsuez bataiatzen baita, “post-rock” edo “esperimental” bezala adibidez), gogoratu behar da garai batean musika popularraren abangoardia izan zela, eta gaur talde indiei zaien miresmen bera zitzaiela joera horren jarraitzaileei, orduan. Funtsean, hirurogeiko hamarraldiaren bigarren erdialdeko pop psikodelikoaren eta blues-rockaren bilakaera bat izan zen progresiboa, eta rocka “arte” bihurtzeko ahaleginaren nahiz garai haietako optimismo historikoaren ondoriotzat har daiteke, nolabait. Metastasirako joera zeukala, ordea, ezin ukatu: darwinismoaren legeen gupidagabetasunak eta petrolioaren krisiaren ondorio sozialek rock progresiboaren megafaunaren zokoratzea ekarri zuten, eta punk-a izan zen lan zikin hura (gogotik) burutu zuena, noski.

yes

Yes, The Yes Album, Atlantic, 1971.

Esan ohi da rock progresiboaren lehenengo albuma In The Court of the Crimson King (1969) izan zela, eta agian hori ipini behar nuen hemen, baina Robert Frippen konboari atal berezi bat eskaini nahi diodanez sail honetan, ordurako utziko dut (Pink Floydekin gauza bera gertatzen zait, bide batez esanda). Yes taldearen fanek, edonola ere, ez lukete LP hau hautatuko, bakarra azpimarratzeko eskatuko balitzaie: Fragilek (1971) edo Close To The Edgek (1972) fama handiagoa dute, agian merezita. Baina niri hau gustatzen zait bereziki 1) Yes-en soinu klasikoa erabat eratuta agertzen den aurrenekoa delako (haien hirugarren albuma da: aurrekoak hiruogeiko hamarraldiko pop dotore estandarragokoak dira, oro har, ukitu sinfoniko gero eta  argiagoak erakusten bazuten ere); 2) Steve Howe gitarrista fina bertan agertzen delako lehenengo aldiz; eta 3) batez ere “Starship Trooper” kanta dakarrelako, inoiz konposatu zuten onena, eta rock musikako klasiko bat. Bale, 1974tik aurrera erremediorik gabeko dinosauro bihurtu ziren, baina ezin da ukatu Yes-ek melodientzako eta egitura-aldaketentzako zeukan dohain berezia: musika-kritikari bati behin irakurri nion bezala, kanta bakar batean sartzen zuten ideia ezberdin piloarekin talde batek disko oso bat grabatzen du egun (“Perpetual Change” entzutea nahikoa da horretaz jabetzeko). Bestela, Yes markaren ezaugarri tipikoak: Jon Andersonen ahots zolia, zientzia fikziozko istorio xaloak bezain itxaropentsuak, eta Akuarioren aroko rollito ona nonahi. Hots, gozada bat.

Emerson, Lake & Palmer, Tarkus, Island, 1971.

Apabullantea: ez dago beste hitzik Emerson, Lake and Palmerren musika definitzeko. Eta horretarako oso elementu gutxi erabiltzen zituzten: Greg Lakeren baxu dotorea, Carl Palmerren perkusio boteretsua eta, jakina, Keith Emersonen organo eta Moog sintetizadore brutalak, gotorleku gero eta handiago bat osatzen zutenak beren kontzertuetan, eszenatokiaren ezkerraldean. Haien fama rock musikaren historiako aurrenetariko supertaldeetako bat izatean zetzan (King Crimson, Atomic Rooster eta The Nice-tik zetozen, hurrenez hurren), eta baita haien helburu musikalen handiustean ere (musika klasikoa rockizatu nahi zuten, Mussorgskiren Erakusketa bateko koadroak bezalako piezak egokituz, adibidez). Bai, ezin talde pretenziosoagorik aurkitu Emerson, Lake & Palmer baino; halere, haien Tarkus bigarren disko honetan kontuak, misteriotsuki, ondo funtzionatzen du, batik bat izen bereko kantan, alde oso bat okupatzen duena (hogei minutu eta piko!). Beste batzuetan ez bezala, kanta luze hura ez da patchwork hutsa, pieza konpaktu eta ondo egituratu bat baizik, istorio antimilitarista “alegorikoa” baina eraginkorra kontatzen diguna, ideala magia eta aztikeriako nobelak irakurtzeko fondo gisa, edo Game Of Thrones dialogorik gabe entzuteko (adibidez). Gainontzeko abestiek, batez ere rock “estandarra” egitera jartzen direnean, ez dute horrenbeste balio, baina bost axola: “Tarkus” kantaren zazpi sekzioen handitasunak soberan konpentsatzen du betelanerako joera hori. Izan ere, Britainia Handiko albumen zerrendako lehenengo postura iritsi zen 1971n, rock progresiboko album gutxik lortu zuten zerbait.

Van Der Graaf Generator, Pawn Hearts, Charisma 1971.

Hugh Banton teklistak, Guy Evans bateriak, David Jackson saxofoijoleak eta (batez ere) Peter Hammill gitarrista eta kantariak osatzen zuten izen luzeegiko talde britainiar hau,  ziurrenik generoaren asmatzaileetako bat, lehen aipatutako King Crimsonekin batera (bere lehenengo albuma, The Aerosol Grey Machine, 1969koa da). Eta, crimsondarrek bezala, prestigio gehien gorde dutenak, rock progresiboaren kondena hipster kasik unanimea gorabehera: Sex Pistolseko Johnny Rottenek gustatzen zitzaizkiola aldarrikatu zuen behin, eskandalu ez gutxirekin. Edonola ere Rotten, ziurrenik, taldearen bigarren etapa erraietikoagoari buruz ari zen, hots, 1975etik aurrera egin zituzten disko ia pre-punkei buruz: Pawn Hearts, alde horretatik, kanon progresiboan argiki instalatutako diskoa litzateke, bere abesti hiper-luzeekin (LParen alde oso bat okupatzen zuen derrigorrezkoa, “Itsasargizainen izurritea“, hamar azpi-atalekin, eta beste bi, “Lemmings (Including Cog)” eta “Man-Erg“, hamar minututatik gorakoak), bere garapen konplikatuekin (musika klasikoarekiko gutxitasun sentimenduak eragindakoa, ziurrenik) eta bere letra literario ulergaitzekin (surrealismora eta alegoriara oso emandako letragilea zen -eta da- Hammill… baina hala ere beti da gai mundu garaikideko angustia komunikatzeko); edonola ere, Hammillek eta bere lagunek gailur bat iritsi zutela erabaki, eta taldea desegitea erabaki zuten disko honen ostean (1975ean, atzera elkartuko direnean, oinarri berrien gainean birfundatuko dute, iradoki dudan bezala). Agian zerrendatxo honetako diskorik zailena da Pawn Hearts, baina generoaren zale orok ezagutu beharrekoa.

Genesis, Live, Charisma, 1973.

Genesis da, rock progresiboko talde guztien artean, gehien maite dudana. Ondo ulertua izan nadila: Peter Gabrielek alde egin aurreko Genesis-ez ari naiz, hots, Phil Collinsen aldi luzeagoaren aldarrikapen orokorra heresia gorentzat jotzen duten horietakoa. Horregatik kostatzen zait haien diskoen artean bat aukeratzea, eta horregatik jo dut irtenbide salomondar batera, bilduma-helburuak bete ohi dituen kontzertuen grabazio batekin konformatuz. Egia da Genesisen zuzeneko diskoek oso soinu ona izaten dutela (zuzeneko nahiko “faltsuak” direlako, ziurrenik, estudioan oso “osotuak”), eta kantak jatorrizko LPetan baino “zailduagoak” ageri direla bertan. Hemen bost luze besterik ez daude: “Get’em Out By Friday” eta “The Knife” gogor samarrak (hard rockaren ertzean), “Watcher of the Skies” handientsua, “Musical Box” delikatua (eta pozoitsua), eta (nire faboritoa) “The Return of the Giant Hogweed” ironikoa: esploratzaile victoriar batek XIX. mendean Kew Gardens-era atzerritik ekarritako landare inbaditzaile batzuk “esnatu” eta sekulako sarraskiak egiten hasten dira Ingalaterran, Godzilla begetalak balira legez… Agian garai horietan ipuinak kantatzen zituelako gustatzen zait Genesis (zuzenekoetan ipuin horiek antzeztu egiten zituen Gabrielek, “Watcher Of The Skies”-en bideoan ikusi ahal izan duzuen bezala). Egia esateko, oso talde britainiarra zen, arte eskolatik atera berriak ziren klase ertaineko gazte batzuek osatua, eta nabaritzen da, haien teatrokerian eta (haien karreran hastapenetan) gauza “berriak” probatzeko nahi aseezinean: Live honek bikain laburbiltzen ditu bertute horiek guztiak. Lastima gerora galdu izana…

[Testu honen lehen bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2009ko urrian]