Power pop!

Power pop-ak iritsi behar zuen, zer esanik ez, Hiru Disko sailera. Nahiz eta ondo dakidan power popa definitzea zaila izan daitekeela: pop azeleratua izan ohi da, gehienez bi-hiru minututakoa, gitarretan oinarritua (baina gitarra riffetan, ez hainbeste bakartsaioetan) eta ahots-harmonien erabilera zabala egiten duena. Blueserako joera txikia edo nulua du power popak, eta, alde horretatik, The Beatles-en kanta bizienen eta British Invasion-eko talde boteretsuenen estiloaren garapena izango litzateke (The Who, The Kinks, The Troggs etab.). Nahiz eta “garapenaz” hitz egitea, kasu honetan, gehiegi litzatekeen, agian, poparen fase nerabe batean finkatzea baita, azken finean, power pop-aren lorpenik behinena, hots, rockaren historiaren nolabaiteko ahozko fase freudiano (oro har maskulino) batean irautearen antzeko zerbait.  Baina nori axola zaio garapena, salto egiteko eta irribarre infinitu bat marrazteko gai diren pilulakada horiek entzunda? Estiloa 1970eko hamarraldian zehar definitu zen The Flamin’ Groovies, Big Star, Badfinger, The Rapsberries, Cheap Trick eta antzeko bandei esker (gehienak AEBetakoak, bidenabar esanda: jatorri britainiarra baina jarraitzaile batez ere estatubatuarrak izan ditu power popak), eta eztanda nabarmena bizi izan zuen punk-aren eta new wave-aren garaian (hainbeste ezen zaila baita, garai hartan, estilo jakin horren jarraitzaile “puruak” topatzea). Gaurkoan une horren osteko taldeez eta diskoez arituko naiz, tintontzian gustuko asko eta asko utziko ditudala jakinda ere (Farrah, Gigolo Aunts, Pyramidiacs, Sloan, Weezer… zori hobea merezi zuen gure Jotakie ahaztu gabe, noski…).

The Smithereens, Green Thoughts, Enigma 1988.

New American Rock delakoarekin lotu zitzaien hastapenetan (R.E.M., Green On Red eta halakoekin alegia), baina berehala geratu zen argi newjerseytar hauek zerbait izatekotan, power pop banda izugarria zirela. Sixties soinu britainiarren jarraitzaile sutsuak (Meet The Beatles! 1964ko Liverpoolekoen bilduma “estatubatuarra” zehaztasun obsesiboz erreproduzitu zuten Meet The Smithereens! albumean, eta baita The Whoren Tommy ere, urte batzuk geroago), Pat DiNizio kantariaren ahots garbiak, Jim Babjak-en gitarra solista zehatzak, Mike Mesaros-en baxu indartsuak eta Dennis Diken bateriaren koroek definitzen zituzten. Baina, niretzat, haien bigarrena, Green Thoughts, da gogoangarriena: “Only A Memory” irekiera boteretsutik hasita diskoari izenburua ematen dion azkeneko abestira arte, sekula gainbehera ez datorren lana da, ezta “Especially For You” bezalako derrigorrezko baladak edo “Spellbound”-en pseudopsikodelia iristen direnean ere. Bertan bandaren bi klasiko aurki daitezke, gainera: “Drown In My Own Tears”, eta, batik bat, “House We Used To Live In”, power popa sinplea bai, baina idiota ez duela zertan izan behar frogatzen duen kanta, dantza eta aldi berean negar egiteko gogoa ematen duen horietakoa (“Our house was not a home / And we both felt alone it seems / It is empty now / Worn and broken like our dreams”). Zuzenean fabulosoak ziren, gainera, are azken garaian ere, DiNizio frontmanaren osasun-arazoak begi bistakoak zirenean; ez ninduen gehiegi harritu jakiteak 2017an hil egin zela gajoa, bat-batean. Gora The Smithereens!

Teenage Fanclub, Thirteen, Creation 1993.

Teenage Fanclub eskoziarrak pop indie nahikoa zikiñosoa egiten hasi ziren 1980ko hamarraldiaren amaieran (cfr. A Catholic Education, 1990), baina bigarren diskorako argi ikusten zitzaien nondik jo nahi zuten: Big Star-ek eta The Byrds-ek zedarritutako xendratik hain zuzen ere. Ahots harmonia ederrak eta Bohemiako kristala baino gardenagoak diren gitarrak, horiexek dira nerabe eternal hauen ikurrak. Diskoen osotasunari erreparatuz, agian haien perfektuena ez da aukeratu dudan hau, 1997ko Songs From Northern Britain izenekoa baizik, ados, baina nik Thirteen dut nahiago, alde batetik, power pop-ago delako (eta, ondorioz, hobeto dator bat artikulu honen gaiarekin, pop klasikoagoaren zordun diren beste lan batzuk baino); bestetik, kritikak, bere garaian, ederki jipoitu zuelako, nahiz eta, perspektibarekin, gero eta estimu handiagoa jaso duen (irabazle bihurtzen diren galtzaileen istorioek beti hunkitu naute); bestetik, kanta i-zu-ga-rriak dituelako (nire iPodean beti daramatzat gutxienez lau: “Hang On“, “The Cabagge”, “120 Mins.” eta “Commercial Alternative”); eta, azkenik, bertan dagoelako “Norman 3”, niretzat Teenage Fanclub hobekien definitzen duen abestia (beraz, gezurra esan dut, iPodean ez ditut disko honetako lau kanta eramaten, bost baizik). Nik, entzun nuen lehenengo aldian kanta hau iruzur galanta iruditu zitzaidan: minutu bat eta hogei segundotako ohiko sarrera baten ostean (Lemonheads-ena izan zitekeena, esaterako), leloa hasten da (“Yeah, I’m in love with you / I’m in love with you / And I know that it’s you”)… eta ez da amaitzen hiru minutu igaro arte, hau da, kanta bera bukatu arte. Hiru minutuko leloa, etengabe errepikatua! Ezin nuen sinetsi: Radio Tres-era deitzekotan egon nintzen, abusu horrengatik protesta egiteko. Baina oker nengoen: Teenage Fanclub tesi bat defendatzen ari zen kanta horrekin, erran nahi baita, lelo bat perfektua denean (eta hau halakoa da) ez dugula amaitzerik nahi… Haiek praktikan jarri baino ez zuten, neurri batean, lelo liluragarri baten aurrean denok sentitu izan dugun zerbait, inoiz.

Fountains of Wayne, Fountains of Wayne, Tag 1996.

Fountains of Wayne konbo newyorktarraren bizkar hezurra bi jeinu txikik osatzen zuten, Chris Collingwood gitarra jole eta teklistak eta Adam Schlesinger baxuak, kanta gehienen egileak (hots, Lennon/McCartney, Davies/Hodgson edo Difford/Tilbrook “tandemen” ildoan: hori baino klasikoagorik…); Jody Porter eta Brian Young gehitzen zaizkie ohiko laukote power poperoa osatzeko. Collingwoodek talde paralelo bat zeukan, Gay Potatoes, countrya jotzeko, eta Schlesingerrek beste proiektu pop bat lideratzen zuen, Ivy xarmangarria (ez baduzu ezagutzen, bilatu Spotify-n, mesedez); berak konposatu zuen, bestalde, That Thing You Do! filmeko The Wonders talde fiktizio sesenteroaren hit homonimoa, inspirazioa nondik datorkien argi frogatzen duena. Baina talde nagusia, zalantzarik gabe, hauxe zuten, eta hau izan zen haien aurreneko diskoa. Arrakasta nagusia hirugarrenarekin lortu bazuten ere (Welcome Interstate Managers, 2003, “Stacy’s Mom” single zerrenda-apurtzailearekin: neskalagunaren amarekin liluratuta dagoen nerabe beroaren istorio topikoaren hamaikagarren berrirakurketa, eta estiloaren maskulinotasun primate samarraren berrespena), niri lehenengo honen freskotasuna eta lotsagabetasuna gustatzen zaizkit: doinu bizkor eta sarkorrak (“Radiation Vibe”, “Sink To The Bottom”, “Survival Car”, “Leave The Biker”…), hitzaren gaztelaniazko esanahiari ohore egiten dioten leloak (“Joe Rey, he came from Spain / Across the ocean in the frozen rain / And he loves / Point point pointing the finger!”), denbora-erdi egoki administratuak (“She’s Got A Problem”, “Barbara H”, “Sick Day”), eta diabetiko baten alarma guztiak saltarazteko moduko baladak (“Everything’s Ruined”), besteak beste. Disko pop perfektua, alegia (hiru urte geroago grabatu zuten Britney Spears-en “Baby One More Time”-ren bertsioa baino ez litzateke faltako diskoa biribila izateko: kanta berez okaztagarri bat power poparen bidez erredimitua). Nork eman dezake gehiago?

[Ohartzen naiz jatorrizko artikulua idatzi nuenetik, duela hamar urte zehatz, aipatutako taldeetako bi buru zendu direla, aipatu DiNizio, eta Schlesinger, covid-ak eraman zuena 2020an. Eta Teenage Fanclubek, bestalde, bere partaide gakoetako bat galdu duela, Gerard Love, munduan zehar hegan egiteaz nekatu zena, antza. Agian power popa ez da luzamenduetan ibiltzeko modukoa, eta berehalakotasuna eskatzen du, edo, une batetik aurrera, estiloa uztera eta crooner motako kantari bihurtzea, adibidez. Auskalo. Bizitzaren iheskortasunari buruzko hausnarketa bat txertatu beharko nuke hemen, baina uste dut aurreztuko dizuedala. Edonola ere: agur eta ohore].

[Artikulu honen lehenengo bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2011ko uztaileko zenbakian].

Ficción

[El pasado 1 de abril murió, a los cincuenta y dos años, el músico Adam Schlesinger, víctima del COVID-19. En las décadas de 1990 y 2000 tuvo bastante repercusión como miembro y compositor del grupo de power-pop Fountains of Wayne y de los elegantes Ivy; hay quien lo recordará por la sesentera canción-pastiche “That Thing You Do!”, tema principal de la banda sonora de aquella comedia musical (que en España se tituló The Wonders), dirigida por Tom Hanks en 1996. Basé uno de los relatos de mi libro Biodiscografías en uno de los álbumes de Ivy y, aunque no sé si puede considerarse un homenaje apropiado a Schlesinger (cuya muerte, como otras que están ocurriendo estos días, me conmovió; la última, la del Stranglers Dave Greenfield…), se me ocurrió compartir aquel relato en mi blog, primero en su versión original en euskera, y ahora en la traducción que hice al castellano para la edición de Páginas de Espuma, a la que agradezco que me haya dado permiso para publicar el cuento aquí. En todo caso, ¡aupa Adam Schlesinger!].

Ficción

Ivy, Long Distance, Nettwerk, 2001.

–¿Cómo que tu novia de entonces? ¿Es que yo no era ya tu novia? ¿A qué viene ese de entonces, si puede saberse?

A. viene de su habitación, con el manuscrito de este libro en la mano; yo estoy cocinando unas setas de invernadero para el revuelto que vamos a cenar esta noche. Me ha costado entender a qué viene el barullo. Le ruego que me lo explique, mientras sigo revolviendo las setas.

–Me refiero a tus dichosas «biodiscografías», en concreto a «Winterthur»; no te hagas el despistado, que te sale muy mal.

–Se trata de una ficción, ya te lo he explicado…

–Ya, una ficción. ¿Es que no viniste a mi residencia universitaria a pasar unos días de gorra, mientras hacía yo aquel curso de verano en Constanza? Por cierto, ni siquiera fue el año que mencionas, sino dos más tarde…

–Eso es una licencia poética. Salgari situó la segunda parte de su serie de El capitán Tormenta meses después de los acontecimientos que se narran en la primera, pero, fíjate, los hechos históricos que describe ocurrieron en realidad setenta años más tarde.

–Vale, no te enrolles con Salgari. ¿Y qué me dices de la historia de Danny?

–¿Danny? En el cuento no menciono a Danny.

–Claro, le has cambiado el nombre: David. Menuda diferencia. Pero a mí ni siquiera me has cambiado el nombre.

–¿Cómo qué no? He puesto «A.», si no recuerdo mal. Mira.

–Pues eso, mi inicial. Todo cristo se imaginará que hablas de mí.

–Pero ¿no acabas de quejarte de que he utilizado la expresión «mi novia de entonces»? Pensarán que es otra chica.

–Nuestros conocidos, no.

–Y qué prefieres que ponga a partir de ahora: ¿Ane? ¿Aurora? ¿Arantza?

–¿Por qué tienen que empezar todos por A., como mi nombre? ¿Es que no podría ser un poco diferente? Yo qué sé, Elena, o Garbiñe. O Josune.

–De acuerdo, a partir de ahora usaré Elena.

Pero Elena no tiene intención de claudicar. Ha dado un par de vueltas por la cocina, ha abierto una lata de cerveza,se toma un sorbo.

–De todas maneras, no entiendo por qué has puesto ese de entonces. ¿Qué quieres dar a entender, que entonces yo era otra? ¿O que preferirías que yo fuera otra, en la actualidad?

–Mujer, no es más que una ficción…

–Joder, ya está bien con el rollo de la ficción…

–Félix de Azúa dice que, a medida que pasa el tiempo, dejamos de ser nosotros mismos… y que, por ejemplo, detesta a su yo de hace treinta años, que no se reconoce en él. Pero que, sorprendentemente, aunque no siempre somos los mismos, representamos a la misma persona o al mismo personaje durante toda la vida. Y ya que cambia nuestra esencia, ¿no crees que deberíamos cambiar de nombre, en las distintas etapas de nuestra vida?

–No intentes liarme con sofismas. Lo que quiero saber es qué te pasaba por la cabeza cuando escribiste aquel cuento, nada más. Por qué pusiste «mi novia de entonces».

–¿Oyes la música que tengo puesta? No la escuchaba desde hace mucho. Son Ivy, un grupo de Nueva York; entre sus componentes está Adam Schlesinger, de Fountains of Wayne; de acuerdo, ya sé que no te suenan de nada. El caso es que oí una canción en Radio 3 y casi inmediatamente me fui a la tienda a comprar el disco. Lo escuché tanto en una época que «quemé» una de las pistas del cedé; si te fijas bien, salta en cuanto llega a la sexta canción. Pero hay discos que, después de la primera fiebre, pierden un poco el encanto. No es que los hayas gastado de tanto escucharlos, no se trata de eso. Es que llega un momento en que, de repente, te das cuenta de todas las debilidades del disco: las melodías pegajosas del principio se convierten en recursos facilones, y lo que un día te parecieron himnos inmortales, en melodías prefabricadas al servicio de la moda del momento. De un día para otro dejas de poner el disco, y solo te acuerdas de él muy de cuando en cuando. De todas maneras, eso hay que reconocerlo, en estos discos siempre suele haber una canción que permanece intacta entre sus ruinas y nunca te cansas de oír –quizá fue la misma que escuchaste en la radio y te impulsó a comprar el disco…–, y esa canción es la que te lleva, en ocasiones, a rescatar el cedé y a escucharlo. En este caso es la tercera, «Edge of the Ocean». Pero es solo una canción, una única canción.

Sí, me gustaría responderle a Elena algo parecido a eso, pero no he podido.

–No intentes liarme con sofismas. Lo que quiero saber es qué te pasaba por la cabeza cuando escribiste aquel cuento, nada más. Por qué pusiste «mi novia de entonces».

No digo nada; las setas ya están listas. De los altavoces nos llega la voz casi susurrante de la cantante de Ivy: «Ohhh, we can begin again. / Shed our skin, let the sun shine in. / At the edge of the ocean / We can start over again. / Shaa lah lah lah lah lah lah lah sha lah lah sha lah lah / Shaa lah lah lah lah lah lah lah sha lah lah sha lah lah».

Empiezo a cascar los huevos.

[Del libro Biodiscografías, Madrid, Páginas de Espuma, 2015]

long distance

Fikzioa

[Apirilaren 1ean Adam Schlesinger hil zen, berrogeita hamabi urterekin, COVID-19 eritasunak jota. 1990eko eta 2000ko hamarraldietan sona dezente lortu zuen Fountains of Wayne power-pop taldearen eta Ivy dotorearen partaide eta konpositore gisa; agian batzuek gogoratuko dute “That Thing You Do!” abesti-pastixe sesenteroagatik, izenburu bereko komedia musikaleko kanta nagusia -Espainian The Wonders deitu zen-, Tom Hanks-ek zuzendu zuena 1996an. Nire Biodiskografiak liburuko ipuin bat oinarritu nuen Ivy taldearen albumetako batean, eta, omenaldi gisa ote den ez dakidan arren, blogean berreskuratzea bururatu zait. Gora Adam Schlesinger].

FIKZIOA

Ivy, Long Distance, Nettwerk, 2001.

–Nola, orduko hire neskalaguna? Ez al ninduan ni jada hire orduko neskalaguna? Zer dela eta orduko hori, jakin badaiteke?

A. bere gelatik dator, liburu honen eskuizkribua eskuan; ni negutegiko ziza batzuk prestatzen ari naiz, afalduko dugun nahaskia osatzeko. Kostatu zait ulertzea zalapartaren nondik norakoa. Azaltzeko eskatu diot, zizak zartaginean iraultzen jarraitzen dudan bitartean.

–Hire “biodiskografiez” ari nauk, “Winterthur” ipuinaz; ez egin despistatuaren plantak, oso gaizki ateratzen zaizkik eta.

–Fikzioa dun, badakin…

–Fikzioa, bai eta zera ere. Ez al hintzen ba hi etorri nire unibertsitate egoitzara egun batzuk pasatzera, udako ikastaro hartan nengoela, Konstanzen? Eta zer esaten didak Dannyren istorioaz?

–Danny? Hor ez dinat Dannyrik aipatzen.

–Tira, izena aldatu diok, noski: David. Zelako diferentzia, ezta? Niri, edonola ere, ez didak izena ere aldatu.

–Nola ezetz? “A.” ipini ninan, oker ez banago. Begira.

–Horixe ba: nire iniziala. Kristo guztiak jakingo dik nitaz ari haizela.

–Ez al haiz oraintxe bertan kexatu “orduko neskalaguna” erabili nuelako? Beste bat zela pentsatuko ditek.

–Ezagutzen gaituztenek ez.

–Zer nahi dun jartzea hemendik aurrera? Ane? Aurora? Arantza?

–Zergatik hasi behar dute guztiek a-rekin, nire benetako izenak bezala? Ezin al da izan desberdinagoa? Nik zer zekiat, Elena, edo Garbiñe. Edo Josune.

–Ados; Elena erabiliko dinat hemendik aurrera.

Elenak ez du etsitzeko asmorik, hala ere. Buelta pare bat eman dizkio sukaldeari; garagardo bat ireki du, trago bat lapurtu dio botilari.

–Dena dela, ez diat ulertzen zergatik jarri huen orduko hori.Zer esan nahi duk:orduan ni beste bat nintzela? Edo beste bat izatea desio hukeela,  orain?

–Fikzioa dun, neska…

–Joder, nahikoa duk fikzioaren kontuarekin…

–Félix de Azúak zion ez garela beti gu geu, denboran zehar… eta duela hogeita hamar urteko niari sekulako higuina diola, adibidez. Baina, harrigarriro, beti berberak ez garen arren, pertsona edo pertsonaia berdina ordezkatzen dugula bizitza osoan zehar. Izana aldatzen dugunez, izena ere aldatu beharko geniken gure bizitzen aro ezberdinen arabera, ez dun uste?

–Ez hadi sofismekin hasi. Ipuin hura idaztean buruan huena jakin nahi diat, besterik ez. Zergatik ipini huen “nire orduko neskalaguna”.

–Entzuten ari al haiz jarrita daukadan musika? Aspaldian ipini gabe nengonan; kasualitatez hartu dinat gaur. Hasieran, erosi nuenean, etengabe jartzen ninan. Ivy taldea, New Yorkekoak: partaideen artean Adam Schlesinger zagon, Fountains of Wayne-koa; bale, bazakinat ez dunala ezta arrastorik ere. Ni emozionatuta nengonan haiekin; Radio 3-en kanta bat entzun eta diskoa erostera jaitsi nindunan ia segituan. Konpaktoa “erre” eta guzti egin ninan: fijatzen bahaiz, seigarren kantak salto egiten din. Baina bazeuden disko batzuk, lehenengo sukar horren ondoren, xarma galtzen dutenak. Ez ditun higatu entzunaren entzunez, ez. Halako batean, derrepente, diskoaren ahulezia guztiez konturatzen haiz: lehengo doinu itsaskorrak errazkeria bihurtzen ditun, eta himno hilezkorrak iruditu zitzaizkinanak, garaiko modaren menpeko melodia prefabrikatu hutsak. Egun batetik bestera diskoa jartzeari utzi, eta oso noizik behin ekartzen dun gogora; are gutxiagotan jogailura. Halere, hori ere aitortu behar dinat, halako diskoetan beti zagon kanta bat, gainontzekoen errautsen artean osorik irten eta entzuteaz sekula nekatzen ez haizena: kanta horrek eramaten hau, gutxitan bada ere, CDa erreskatatzera. Disko honetan hirugarrena dun, “Edge of the Ocean”. Baina kanta bat besterik ez dun; kanta bakar bat.

Bai, Elenari halako zerbait erantzutea gustatuko litzaidake, baina ezin izan dut.

–Ez hadi sofismekin hasi. Ipuin hura idaztean buruan huena jakin nahi diat, besterik ez. Zergatik ipini huen “orduko nire neskalaguna”.

Isilik geratu naiz; eginda daude zizak. Bozgorailuetatik Ivyren kantariaren ahotsa iristen zaigu, xuxurlatuz ia: “Ohhh, we can begin again. / Shed our skin, let the sun shine in. / At the edge of the ocean / We can start over again. / Shaa lah lah lah lah lah lah lah sha lah lah sha lah lah / Shaa lah lah lah lah lah lah lah sha lah lah sha lah lah”.

Arrautzak kraskatzen hasi naiz.

[Biodiskografiak liburutik, Donostia, Erein, 2011]

long distance