Borondatea

[Atzo, 2022ko martxoaren 28an, Euskadi Irratiko Faktoriako Hiruhortza sailean testu honen bertsio pixka bat laburragoa irakurri nuen].

Uxue Apaolaza gazteez eta hezkuntzaz aritu zen aurrekoan, haientzat hezkuntza izan daitekeen kartzelaz. Eta beste zerbait esaten zuen, osasun sistemaz, niri oso esanguratsua iruditu zitzaidana: “‘Zer behar dugu?’ galdetuta ‘sistema publikoa indartzea’ erantzuteko arriskua zegoen”.

Eta horrek eraman nau pentsatzera egunotan (eta hilabeteotan) eztabaidatzen ari den euskal Hezkuntza Lege berriaren aurreproiektuaz. Horrenbesteko kontsentsu politikoa lortu duen horren inguruan, EAJk eta PSEk ez ezik, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek ere sostengua eman baitiote.

Euskal Eskola Publikoaren Aldeko Plataforma, (besteak beste) segregazioarekin arduratuta dauden beste elkarte batzuk bezala, kezkatuta agertu da eskola itunduaren (edo kontzertatuaren) nagusigoa berresten duen lege honekin. Eskola kristauetako eta ikastoletako arduradunak pozez zoratzen dituen akordio batez mesfidatzeko motibo aski dituztela uste dut.

Ezkerreko partidu politikoak kontsentsura bildu dira eskola publikoa “ardatz” izango den promesarekin. Baina hitzak ez dira ezer borondaterik ez badago. Eta, orain arte, eta azkeneko hamarkadatan, ez da borondaterik egon. Izan ere, orain arteko marko legalarekin praktika batzuk, kuotak kobratzea adibidez (segregazioaren bektore inportanteenetako bat izan dena), debekatuta zeuden, berez. Baina administrazioak toleratu ditu. Borondatea.

Arazoa ez baita soilik eskola kontzertatua, ze hezkuntza mota nahi dugun baizik. Administrazioak ere sare publikoa erabili duelako, komeni izan zaionean, sozialki segregatzeko. Borondatea, diot berriz ere.

Ez zait nire anekdota bildumatik tiratzen ibiltzea gustatzen, baina uste dut gaurkoan pertinentea izan daitekeela. Segregazioaren gaia ematen du berria dela, baina aditu batzuk ari ziren horretaz abisatzen duela hamabost urte baino lehenagotik. Eta guk gure alaben eskolan ikusten genuen: A ereduko Gasteizko zentro bat, oso segregatua zegoena, D eredura aldatu genuen, bertako gurasoon eta langileen ahaleginaz. Baina denborak aurrera egin ahala, segregazioa murrizten joan bazen ere, eskolak ez zuen islatzen auzoaren osaera soziala: ijitoek eta etorkin berrien seme-alabek jarraitzen zuten proportzio handienak izaten, auzoan zuri klase ertainekook edo klase ertain gurakoak nagusi izan arren.

Probintziako hezkuntza ordezkaritzakoei deitzea erabaki genuen halako batean, ikusteko zer gomendatzen zieten gurasoei. Gipuzkoatik heldu berria nintzen aita euskaldun moduan aurkeztu nintzen, zuri klase ertainekoa nintzela ulertzen zen, eta gure auzoan etxea hartu berri, umeak ze eskola publikora eraman zalantza neukala. Hots, Borgesen “Emma Zunz” ipuinean bezala, funts-funtsean egia zen dena, “zertzeladak, ordua [kasu honetan urtea] eta izen propio bat edo beste ziren soilik faltsuak”.

Delegazioko langileak auzotik kanpo dagoen eskola bat aipatu zidan. Nire aldetik auzoko gure eskolaz galdetu nion eta berak, argi eta garbi, esan zidan eskola hori (gurea) ez zidala “gomendatzen” (nire bikotekideak ere proba egin zuen, beste egun batean, eta berari erantzun zion ez zegoela tokirik eskola hartan, guk tokia soberan bazegoela genekien arren). Berehala konturatu nintzen, nirekin jatorri eta klase “konplizitateak” bultzatuta, “aukera hobea” eskainia zidala. Eta horrela ulertu genuen, partean, nola eraikitzen zen segregazioa. Inon idatzita ez dauden prozedura informalak etengabe gertatzen dira.

Langileak borondate onarekin eman zidan aholkua, ziur nago. Horregatik iruditu zitzaigun are kezkagarriago.

Hezkuntza Legeak hainbeste kontsentsu badauka, susmatzen dut, da segregazioarekiko tolerantziak kontsentsu handia daukalako euskal gizartean. Euskal gizarte zuri klase ertainekoan, edo klase ertain gurakoan. Ez zaigu arazo inportantea iruditzen. Ez dugu nahi gure umeentzako segun eta norekin elkartzea, geletan eta patioetan.

Eta kito.

[Amaierarako kanta bezala Supertramp taldearen “School” aukeratu nuen, 1974ko Crime of the Century albumetik]

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Aldatu )

Connecting to %s