XTCren hiru disko

“British Eccentrics” gisa izendatu daitezkeen musikarien artean aise sailkatu dezakegun talde bat da XTC, hots, The Kinks, Kevin Ayers, 10 CC/Godley & Creme, Robyn Hitchcock, Kate Bush, Blur eta enparauekin batera: izugarri, sakonki ingelesak dira denak, baina, aldi berean, ukitu bitxi baten jabeak. XTCkoak new wave mugimenduko lehenengo labealdikoak izan ziren, punkaren energia poparekin gehienez hiru minututako kanta urdurietan gurutzatu zuten horietakoak, Elvis Costello, Joe Jackson, The Jam eta Graham Parkerrekin batera (besteak beste), baina, tamalez, sekula ez zuten beste haien arrakasta lortu (The Police-rekin batera biran ibili ziren arren, pentsa!). Gero, 80ko hamarraldiaren erdialdetik, nolabaiteko “klasizismo” baterako bidea egin zuten, musika aldizkarietako kritikari pijoek “pop atenporala” deituko luketenaren lurraldera alegia (baina zer naiz ni, disko iruzkintzaile pijo bat ezik?). Ezagutzea merezi duen banda ia sekretu bat, edonola ere: hona bere historia, hiru diskotan kontatua.

white music

XTC, White Music, Virgin 1978.

XTC Ingalaterrako mendebaldean sortu ziren, Swindon-eko hiri industrial txikian (Wiltshire), hots, nahikoa urrun Londres edo Manchesterretik haien musikak nolabaiteko kutsu errural bat har zezan. Baina inork ez luke halakorik esango lehenengo disko hau entzunda: eskuliburuko new wavea da, bizkorra, dibertigarria, dantzagarria. Gitarra zorrotzak, jostailuzko teklatuak, baxu lodiak, erritmo biziak, letra absurdoak: festa bat. Taldeko bi oinarrizko kideek, Andy Partridge gitarristak eta Colin Moulding baxu jotzaileak ibilbide luzea egin zuten 1972tik, izen ezberdinen pean, eta hasiera batean glam rocka jotzen omen zuten (new wavera pasatzeko oinarri hobea, onar dezagun, garaian gailurrean zegoen rock sinfonikoa baino…). 1976an Terry Chambers bateriarekin eta Barry Andrews teklistarekin taldea finkatu, behin betiko izena hartu eta, punkaren eraginez, aurreiritzirik gabeko popa fakturatzeari ekin zioten. White Music oso new waveko disko idiosinkratikoa da (entzun “This Is Pop”, “Statue of Liberty”, edo “She’s So Square” bezalako pilulazoak), baina ez ziona ironiari uko egiten (“Science Friction”), ezta bitxitasunari ere (Bob Dylanen “All Along The Watchtower”-ekin perpetratu zuten bertsio martiztarrak argi uzten duen bezala). Cool.

english s

XTC, English Settlement, Virgin 1982.

Hurrengo urteetan, huts egin gabe, XTCk new waveko zenbait klasiko entregatu zituen (Drums & Wires, Black Sea) eta esperimentu estrainioak (Go2, Explode Together albumean bildu zituzten dubarekiko jolasak…). 1982an iritsi zen sintesi perfektua: arraroa eta aldi berean oso pop, hiritarra eta (faltsuki) errurala zen English Settlement disko bikoitza. Eta, bide batez, haien singlerik ezagunena, “Senses Working Overtime”, arrakasta globaletik hurbilen egon ziren unea, klasiko ochentero bat, (adin bateko) irakurleak, taldea ezagutzen ez badu ere, erraz identifikatuko duena. Baina diskoa askoz gehiago da, eta, batez ere, ez da batere konbentzionala: hasierako “Runaways” asaldagarriari erreparatzea besterik ez dago, edo “Melt The Guns” antimilitaristari, edo “English Roundabaut” umoretsuari (nori bururatuko zitzaiokeen, haiei ez bazen, errepideetako errotondei buruzko kanta bat osatzea?). Haien White Albuma dela esan daiteke, denetik sartu baitzuten bertan, eta, zentzu batean, bururatzen zait, Beatlesek 80ko hamarraldian elkarrekin jarraitu izan balute egingo zuketen album posibleetako bat da hau (bide batez, beti azpimarraten da Partridgeren kantagintza, taldearen motor kreatiboa eta material gehienaren sortzailea zen neurrian, baina Mouldingek, beti kolatzen zituenak bizpahiru kanta disko bakoitzean, merezi du aitortza, orobat: erreparatu, English Settlement honetan bakarrik, aipatu “Runaways” eta  “English Roundabout” bezalako abestiei, edo “Ball And Chain” ederrari). Tamalez, Partridge gaixoak eszenatokiei panikoa hartu eta “Brian Wilson” bat egin zuen, eta, ondorioz, kontzertuak emateari utzi zioten, estudio-banda soila bihurtuz, eta, zer esanik ez, presentzia mediatikoa (eta kide batzuk) bidean galduz.

wasps

XTC, Wasp Star (Apple Venus Vol. 2), Cooking Vinyl 2000.

Ez zioten, horratik, disko onak egiteari utzi, geroz eta beatleskoak bide batez esanda (cfr. Skylarking, ezagunena agian hurrengo etapatik, edo Oranges & Lemons), baina, zoritxarra berriz ere, haien ordura arteko diskoetxearekin, Virgin ahalguztidunarekin, eskubideen gaineko auzi luze batean endredatu ziren, eta 90eko hamarraldiaren gehiengoa albumak argitaratu ezinik egon ziren. Azkenean, multinazionalaren garroetatik askatu, eta hondarreko bi lanak argitaratu zituzten: Apple Venus Vol. 1 orkestrala, eta hauxe. Gutxitan gertatzen da azkeneko diskoa suertatzea talde baten onena (normalean alderantziz izaten da), baina hau da kasua: ez dago kanta txar bat ere, eta bere historian zehar jorratu zituzten estilo guztien bilduma eta laburpena dela esan daiteke: hor dago “Stupidly Happy”-ren pop naif-saltokaria, “My Brown Guitar” pastitxe harrisondarra, “Playground”-en sakontasuna, hasierako new wave doinuak gogorarazten dituen “I’m The Man Who Murdered Love”… eta, batez ere, maitemintzearen eta desmaitemintzearen inguruko inoizko abestirik onenetariko bat, “The Wheel And The Maypole” mini-suite bikoitza, diskoa eta aldi berean karrera bat ixten duen beltxargaren kanta: ordurako (paradoxikoki, edo ez horren paradoxikoki) hasierako bikotea baizik ez zen geratzen, eta Mouldingek, urteetako borrokek nekatuta (Partridge jeinu txiki bat izan daiteke, baina seguru ez dela pertsona tratatzen erraza), taldeari finikitoa ematea erabaki zuen. Snif.

[Artikulu honen lehenengo bertsioa Nabarra aldizkarian argitaratu zen, 2011ko martxoko zenbakian].

1 thought on “XTCren hiru disko

  1. Nere postekin loturak: Hiru disko Malagon-Eneakoak | Oharrak & Hondarrak

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Aldatu )

Connecting to %s